CAN KURTARMA TEÇHİZATLARI VE
DONANIMLARI



Bir gemide bulunması gereken “can kurtarma teçhızatı”nın şekil ve özelliklerini düzenleyen kurallar, uluslararası bir sözleşme olan ve IMO (International Maritime Organization- Uluslararası Denizcilik Teşkılatı) tarafından 1986 yılında yeniden düzenlenen “Milletlerarası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesi”nde belirtilmiştir.
Gemilerde SOLAS gereği bulunan can kurtarma teçhizatı ve donanımını aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz:
1. Kişisel can kurtarma teçhizatı
2. Görünür işaretler
3. Can kurtarma vasıtaları
4. Kurtarma botları
5. Diğer can kurtarma aletleri ve donanımları
6. Can kurtarma vasıtalarını denize indirme ve bindirme donanımları
Tüm can kurtarma araçları SOLAS’ın istediği aşağıdaki özelliklere sahip olmalıdır:
a. Yerleştirildikleri yerlerde -30oC ile +65oC arasındfaki hava sıcaklığında zarar görmeyecek,
b. Suyun içinde kullanılırken -10oC ile +30oC arasındaki deniz suyu sıcaklığında çalışacak nitelikte,
c. Tatbik edilebildiğince, çürümeye ve korozyona dayanıklı, deniz suyu ve yağdan fazla etkilenmeyecek,
d. Güneş ışığına maruz kaldığında bozulmaya karşı dayanıklı,
e. Arama çalışmalarına yardımcı olacak şekilde, bütün kısımları oldukça iyi görünür bir renkte,
f. Arama çalışmalarına yardımcı olacak şekilde, teşkilatın önerdiği gibi ışık yansıtıcı (kedi gözü) bantlar ile donatılmış özelliğe sahip olmaları gerekmektedir.

1. KİŞİSEL CAN KURTARMA TEÇHİZATI

1.1. Can Simitleri

Can simitleri yüzebilir katı maddelerden yapulmışlardır. Turuncu renklidirler ve gece görünebilmeleri için üzerlerine ışık yansıtıcı bantlar yapıştırılır. Bir can simidinin etrafında dört bölmeli can halatı bulunur. Can simidinin üzerine geminin adı ve bağlama limanı yazılmalıdır.
Can simitleri kolayca denize atılabilecek şekilde geminin iki yanında bulunur. Gemideki iki can simidine “denize adam düştü şamandırası” adı verilen ışıklı-dumanlı bir şamandıra, hepsinin yarısına da ışıklı şamandıra bağlıdır.

Can simitleri, gemi seyir halinde iken veya iskelede bağlı iken ya da demirde beklerken, herhangi bir sebeple, denize adam düştüğü durumalarda kullanılmak içindir. Seyir halindeki bir gemiden düşen kişinin yerinin belli olması için, gece-gündüz durumuna göre ışıklı veya duman işaretli bir can simidini kullanmak gerekirken, duran bir gemiden (eğer akıntı yoksa) denize düşen kişiyi kurtarmak için ise, halatlı can simidi kullanılır.

1.2. Can Yelekleri

Can yeleği bir tehlike halinde ilk önce kullanılması gereken en önemli can kurtarma aracıdır. Diğer tüm can kurtarma araçları gibi turuncu renklidir. Gemilerde herkese bir adet olmak üzere kamaralarda bulunur.
Bir can yeleği, baygın ve bitkin bir kişinin ağzını sudan 12 cm yukarda tutabilecek ve suda baygın bir durumdaki bir insanın vücudunu, herhangi bir pozisyondan ağzının sudan kurtulduğu bir pozisyona 5 saniye içinde döndürebilecek, yeterli denge ve yüzerliğe sahiptir. Bir can yeleği, nalayımı yapılarak gösterildikten sonra, yardımsız olarak 1 dakika içinde, rahat giyilebilecek şekilde yapılmıştır.
Can yeleği
Katı maddeli ve şişirilebilir olmak üzere iki tür can yeleği vardır.
Bir can yeleği, onu giyen kişinin kısa bir mesafe yüzmesine ve can kurtarma aracına çıkmasına müsade edecek bir yapıdadır.
Bir can yeleğinin üzerinde aşağıdaki donanımlar bulunur:
o deniz suyu ile çalışan pile bağlı, 8 saat süre ile ışık verebilen bir ampul,
o bir düdük,
o ışık yansıtıcı bantlar,
o kurtarma için kullanılan 1 metre uzunlukta savloya bağlı kanca

1.3. Suya Atlama (Dalma) Giysileri


Suda bulunan bir kişi, can yeleği giymiş olsa bile, diğer etkenler nedeniyle, su ortamında uzun bir süre yaşamını sürdüremeyecektir. Bu durumdaki bir kişinin en büyük düşmalarından birisi de soğuktur.
Su geçirmez dalma giysisi, soğuk suda ve soğuk havalarda, kişinin vücut ısısının kaybolmasını azaltan koruyucu bir elbisedir. Bu elbise su ortamında 0oC’de bulunan bir kişinin vücut sıcaklığını 6 saat süreyle 35oC’nin altına düşmeden tutma yeteneğine sahiptir.

1.4. Isı Korumalı Tulum

Isı koruyucu tulumlar bir can kurtarma aracında bulunan kazazedeyi soğuk, rüzgar, yağmur ve dalga serpintisinden korumak amacıyla kullanılrlar. Can kurtarma araçlarının içinde herkes için bir tane ısı korumalı tulum bulunur.
Isı koruyucu tulum su geçirmez, sağlam turuncu renkli ve içine can yeleği ile girilecek kadar bol bir giysidir.

2. GÖRÜNÜR İŞARETLER

Özellikle gece, bir can kurtarma vasıtasında ya da bir teknede bulunanlar tarafından, yakından geçen bir geminin veya uçağın dikkatini çekmek ve yerini belli etmek ya da yardım istemek amacıyla kullanılırlar. Sayı olarak az oldukları için dikkatli ve yerinde kullanılmalıdırlar. Çoğunun üzerinde basit şekillerle kullanma yöntemleri gösterilmiştir.

2.1. Paraşütlü İşaret Fişekleri

Eğer düşey durumda ateşlenirse en az 300 metre yüksekliğe erişir, çıktığı yüksekliğin tepe noktasında veya bu nokta yakınında paraşütlü fişeği bırakır. Paraşütlü fişek en az 40 saniye süresine 30.000 kandil şiddetinde ve düşme hızı da 5 metre/sn ‘den fazla değildir. Fişek, parlak kırmızı renkte yanar ve yanma esnasında paraşüt ile bağları herhangi bir zarar görmez.

2.2. El Maytapları

Yakındaki gemilere işaret vermekte için kullanılırlar. 1 dakika kadar 15.000 kandil şiddetinde kırmızı ışık saçarlar. Üstünden kıvılcım döküleceği için rüzgar altına doğru tutulmalı, özellikle can salında dikkatli kullanılmalıdırlar.

2.3. Yüzer Duman İşareti

Duman işareti, üzerindeki kapak açılıp halkalı bir ipe bağlı ateşleme düzeneği olan kullanılması kolay bir işarettir. Ateşlendikten sonra rüzgar altı tarafından denize atılır. 3 dakika kadar turuncu renkli bir duman çıkarır. Rüzgara bağlı olarak duman su üzerine yayılır. Bu nedenle uçaktan daha iyi görünür. kyn:turyatrehberıcom.