CAN KURTARMA VASITALARI

Gemide oluşan bir tehlikeye karşı koyabilmek için gemide bulunan cihazlar sayı ve kapasite bakımından oldukça sınırlıdırlar. Bazen en son çare olarak gemiyi terk etmek gerekebilir. Bu amaçla her gemide, geminin büyüklüğüne göre çeşitli “can kurtarma vasıtaları” bulunur.

1. Can Salları

Bütün gemilerde bulunan bir gemiyi terk aracıdır. Can Salı ve içindeki malzemeler iki parça kapak içine sıkıca istiflenmiş halde kapalı olarak gemideki yerinde kullanıma hazır tutulur

Can sallarını kullanmak gerektiğinde, gemide bulundukları yerden ya el ile denize atılır, ya da matafora ile denize indirilir. Matafora ile denize indirilen can salları genellikle yolcu gemilerinde kullanılır. El ile kaldırılıp denize atılan bir can salının ağırlığı 185 kg’yi geçmez.
Can sallarının bağlama kayışı, gemiye bağlı bulunan serbest bırakma kilidine bağlıdır. Bu kilit, can Salı denize atılamadan gemi battığı takdirde 3-4 metre derinlikte deniz suyu basıncı ile açılarak can salını serbest bırakır. Daha sonra gemiye bağlı olan çallıştırma pariması gerilerek salın içinde bulunan CO2 tüpünü patlatır. Can Salı açıldıktan sonra parima zayıf bağlantıdan koparak can Salı gemiden ayrılır.
Sürüklenen geminin altında kalmamak için can salının rüzgar üstünden denize atılması gerekir. Şişirilebilir can salları içlerindeki CO2 tüpü patlatılarak açılırlar.

Can salını denize atma yöntemi şu şekildedir:

o çalıştırma parimasının gemiye bağlı olduğunu gör, değilse gemiye bağla,
o bağlama kayışını çöz,
o çalıştırma parimasını bir daha kontrol et,
o aşağısını kontrol ettikten sonra denize at,
o çalıştırma parimasını hızla çekerek tüpü patlat
Sal açıldıktan sonra bordaya yanaştırılarak içine girilir. Salın girişinde bulunan emniyetli çakı ile parima kesilerek gemiden uzaklaşılır.



Bir can salının muhafaza kabının üzerinde şu bilgiler vardır:

o yapımcı firma veya ticari markası
o seri numarası
o can salının kaç kişilik olduğu
o son bakımının yapıldığı tarih
o parimanın uzunluğu
o su hattından itibaren müsade edilen maksimum yükseklik
o can salını denize idirmek için yapılması gereken hareketleri basit bir şeması
o ait olduğu geminin adı ve bağlama limanı
o muhafaza kabı içindeki can salına ait malzeme paketinin tipi ve SOLAS yazısı

2. Can Filikası

Can filikalarını yapılışlarına göre şu şekilde ayırabiliriz:

a – yarı kapalı can filikaları
b – kendi kendine doğrulan yarı kapalı can filikaları
c – tam kapalı can filikaları
d – kendinden hava destekli can filikaları
e – yangından korumalı can filikaları

Filikalar gemiden matafora adı verilen vinçli donanımlarla veya kızaklı düzeneklerle denize indirilirler.
Can filikalarında ve diğer can kurtarma araçlarında makine, kürek, yangın söndürücü, yiyecek, su, ilaç, tehlike işaretleri gibi çeşitli malzemeler bulunur. Çarpmaları önlemek için dayanmak amacıyla kullanılmak üzere serbest bulundurulması gereken filika kancalarının haricinde, tüm filika malzemesi; filika içinde bağlanmak veya sandık ile bölmelere ya da diğer uygun muhafazalar içine yerleştirilmek suretiyle emniyete alınmıştır.
Can filikalarının ölçüleri ve taşıması müsade edilen insan sayısı, filikanın üzerine açıkça okunur şekilde markalanarak, her iki baş omuzluğuna, ait olduğu geminin ismi ve bağlama limanı büyük harflerle yazılır. Can filikasının ait olduğu gemiyi tanıtma yazısı ve filika numarası üstten görülecek şekilde markalanmış olmalıdır.
3. Kurtarma Botları

Kurtarma botları, tehlike içinde olan kişileri kurtarmak ve kurtarma gemisine taşımak üzere dizayn edilmişlerdir.
Kurtama botları çok çeşitli şekil ve yapıdadırlar. Sert veya şişirilebilir yapıda ya da her ikisinin birleşimi olan kurtarma botları bulunmaktadır. Kurtarma botlarının boyu 3,8 metreden kısa ve 8,5 metreden uzun değildir.

4. DİĞER CAN KURTARMA ALETLERİ VE DONANIMLARI

1. Halat Atma Aleti

250 metrelik bir ince halatı gemiye veya karaya atmak ve kurtarma yardım bağlantısı kurmak için kullanılır.
Halat atma aletleri aşağıda belirtilen durumlarda kullanılabilir:

􀂾 Kurtarma işlemleri sırasında kurtarma gemisi ve tehlikedeki gemi arasında bağlantı kurmak
􀂾 geminin bağlanması sırasında zor şartlar karşısında
􀂾 denize adam düştüğü durumlarda, denize düşen kişini çok yakınına halat atma aletiyle atılan kılavuz halatın düşmesi sağlanarak cihazın kapağı açıldıktan sonra alttan gelen ince halat gemiye bağlanır.
Tetiğe bağlı emniyet pimi çıkarıldıktan sonra yaklaşık 45o ‘lik açıyla tutularak ateşlenir. Hedefi yakaladıktan sonra ince halata geminin palamar halatı, deha sonra gerekirse yedek halatı bağlanır.

2. Genel Alarm ve Yayın Sistemi

Yolcu ve personeli role yerlerine çağırmak ve role cetveli içeriğindeki faaliyetleri başlatmak için genel alarm sistemi kullanılır. Sistem, toplu çağrı sistemi veya diğer uygun haberleşme cihazları ile bütünleştirilmiştir.

3. Filika Telsizi

Can kurtarma vasıtasında SOLAS kurallarına uygun, taşınabilir bir filika telsiz cihazı bulunur. Bu cihaz, acil bir durumda herhangi bir can kurtarma vasıtasına kolayca taşınabilecek ve korumalı bir yerde tutulur.
Bir filika telsiz cihazı; verici, alıcı, anten ve enerji kaynağından oluşur. Cihaz; çabuk taşınabilir, su geçirmez, deniz suyunda yüzebilir, suya düştüğünde zarar görmeyecek bir niteliktedir. Gemiyi terkten sonra kurtarma aracında bulunan deneyimsiz bir kişi tarafından kullanılabilecek şekilde dizayn edilmiştir. Cihazın enerji kaynağı, normal çalışma şartları altında, vericiyi devamlı olarak dört saat beslemeye yeterli kapasitede bir akü bataryasından oluşmuştur.

4. EPIRB – Acil Durum Mevki Verme Telsiz Şamandırası

5. SART – Arama Kurtarma Etkin Yansıtıcısı

6. Şeytan Çarmıhları
Can kurtarma vasıtasına binme yerlerinde bulunan ve denize indirildikten sonra, can filikası veya salına emniyetle binilmesine kolaylık sağlayan bir ip merdivendir.

7. Gemiyi Terk Kayakları

5. GEMİYİ TERK
1. GEMİYİ TERKTEN ÖNCE

“Gemiyi terk ediniz” emri kaptan tarafından verilir ve geri alınamaz bir karardır. Gemiyi terk, geminin kurtarılmasının mümkün olmadığı veya geminin kurtarılması için yapılması gereken herşeyin gerçekleştirilmesine rağmen, artık herhangi bir girişim şansı kalmadığının belirlendiği şartlar altında yapılır. Gemiyi terk emrinin çok erken verilmesi, çok geç verilmesi kadar tehlikelidir.
Gemide hasar kontrol ve yangınla mücadele organizasyonları etkili olmalı ve personel geminin tüm can kurtarma teçhizatı ve donanımının kullanılması ve bakımında iyi eğitilmiş olmalıdır.
Gemiyi terk etmeden önce ilk kural olarak, geminin mevkisini belirten bir imdat mesajı (S.O.S.) vermek üzere, en yakın sahil istasyonu veya gemiler ile telsiz bağlantısı kurmak ya da bütün istasyonlara imdat çağrısı yapmak olmalıdır.
Gemiyi terk etmek gerektiğinde terk etmeden önce herkes sıcaklık ve iklim ayrımı yapmadan yeteri kadar sıcak tutucu giyecekler giymelidir. En iyisi yünlülerdir, giyilen yünlülerin veya diğer giysilerin üzerine sütlük olarak bir yağmurluk veya muşamba tipi giysi ile varsa bere ve eldiven de giyilmelidir.
Eğer vakit varsa can kurtarma aracına koymak üzere fazladan su ve yiyecekler de getirilmelidir. Öncelik su, yiyecek ve ısı tutucu giysilere verilmelidir.
Şeker, bisküvi gibi karbonhidratlı yiyecekler vücut sıvısının tutulmasına yardımcı olurlar, böylece yağlar ve proteinler vücütta daha sonra kullanılacaktır.
Gemiyi terkten sonra yararlı olabilecek diğer malzemeler şunlardır:
o Fazla bir can yeleği
o Plastik torbalar (malzemeleri örtmek ve deniz tutmasında kullanılmak için)
o Mevki bildiren işaretler
o Seyir malzemeleri
Denize atlamadan önce veya atladıktan sonra alkol ALINMAMALIDIR, alkol ısı kaybını hızlandırarak canlı kalma süresini azaltır.