Marmara Denizi ve Boğazlar: Boğazlarla birlikte Marmara Denizi, Akdeniz ve
Karadeniz kökenli türler için set, biyolojik koridor ve uyum görevi yapar. Bu koridorun
korunması, Akdeniz ve Karadeniz’in korunması için yaşamsal öneme sahiptir. Deniz
taşımacılığı kazaları, kirlilik ve yabancı türler bu önemli deniz ekosistemine yönelik en büyük
tehditlerdir.
Yoğun bir trafiğe sahip olan Türk Boğazları’ndaki kazaların önemli bir kısmı
gemi/tankerlerin, zayıf görüş ve kuvvetli akıntılardan doğan seyir hataları sonucu olmaktadır.
Örneğin 1999 yılında geçen 50 bin gemiden 6 bin adedi petrol taşıyan tankerlerdir. Sürekli
artan bu trafik sonucu, daha fazla kaza, çevresel risk ve muhtemelen daha fazla yabancı türün
tanker balast sularıyla Karadeniz’e taşınması söz konusudur.
Türk boğazlar sisteminde; 2 deniz algi, 3 deniz çayırı, 10 omurgasız, 15 balık türü, 9
deniz kuşu ve 4 deniz memelisi olmak üzere toplam 43 türün koruma altına alınması
önerilmektedir. Türkiye denizlerinde Karadeniz’de 185, Marmara Denizi’nde 200, Ege
Denizi’nde 300 ve Akdeniz’de 400 tür balık yaşadığı bildirilmektedir. Ancak, bu sayılar Hint
okyanusundan Süveyş Kanalı yoluyla giren yeni balık türleri nedeniyle özellikle Ege ve
Akdeniz’de hızla değişebilmektedir. Türkiye’de ender bulunan ve nesli tükenmekte olan veya
risk taşıyan deniz bitkisi türleri arasında Posidonia ocenia, Zostera marina, Acetabularia
parvula, Cystoseria ergegovicii, Dilophus mediterraneus, Lithophyllum lichenoides, Tenarea
tortusa ve Gracilaria verrucosa sayılmaktadır.
Marmara Denizinde soyları azalan kalkan Psetta maxima, kılıç Xiphias gladius, dil
Solea vulgaris, orkinos Thunnus thynnus, uskumru Scomber scombrus, mersin morinası Huso
huso, Akdeniz foku Monachus monachus, tırtak Delphinus delphis, afalina Tursiops truncatus, mutur Phocoena phocoena, kırmızı karides Parapenaeus longirostris, böcek
Palinurus elephas, istakoz Homarus gammarus, ayı istakozları Scyllarus arctus, Scyllarus
latus, ahtapot Octopus vulgaris ve sübye Sepia officinalis için özel bir izleme programı
başlatılmalıdır. Bu denizde bulunan siyah mercan Gerardia savaglia yasal koruma altındadır.
Deniz ve kıyı biyolojik çeşitliliğinin korunması için, Akdeniz Eylem Planı kapsamında
Özel Koruma Alanları Bölgesel Etkinlik Merkezi (RAC/SPA) tarafından geliştirilen ve
Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerin hazırladıkları Akdeniz Bölgesinde Biyolojik Çeşitliliğin
Korunması için Stratejik Eylem Programı (SAP-BIO), Çevre ve Orman Bakanlığı
koordinatörlüğünde tamamlanmış, deniz çayırları, Akdeniz foku, yunuslar ve balinalar,
istilacı yabancı türler ile deniz kaplumbağaları konusunda eylem planları hazırlanmıştır.


Kaynak-Dokuzuncu Kalkınma Planı