Ediz Hun'la Yeşil Sayfa
Ediz Hun
ediz.hun@tg.com.tr


SU savaşı uzak değil
Sevgili okurlar, bu hafta size hayat kaynağımız ‘su’dan bahsetmek istiyorum. Hidrojen ve oksijenin oluşturduğu basit kimyasal bileşim, dünyamızda en çok bulunan şey... Dünya yüzeyinin yüzde 71’ini su oluşturuyor. Sulara ait Büyük Ekosistemleri şu şekilde sınıflandırabiliriz:
Denizler (özellikle okyanuslar)
Kıyı bölgeleri (Litoral bölge) ve nehir ağızları (deltalar)
Akarsu ve göller (tatlı sular)
Sulak alanlar
Kuzey ve Güney Kutup bölgelerindeki buz kütleleri ve buzullar

İKLİM NASIL DEĞİŞİYOR?
Sulara ait ekosistemler, içlerinde barındırdıkları su ürünleri, enerji potansiyeli, yağmur rejimine katkıları, deniz, göl ve nehir taşımacılığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu ekosistemler, kendine özgü fiziksel ve kimyasal yapıları, hayat çeşitliliği ile çok değerli ekolojik işlevlere sahiptir. Özellikle deniz ekosistemlerindeki bitki planktonları (mikroskopik bitkiler), bir yılda dünya atmosferine yayılan oksijenin yüzde 70’ini üretmektedir. Deniz ve kıyı kirliliği sebebiyle bu planktonların kütlesel yok oluşu, oksijen üretimini azaltmakta, bu durumda artan karbondioksit miktarı küresel iklim değişikliklerini beraberinde getirmektedir.
Sevgili okurlar, milyonlarca yıl süren süreçte dünyamız çeşitli evrelerden geçmiş ve her zaman belirli bir denge sistemi ile kendini koruyabilmiştir. Ancak günümüzdeki hızlı nüfus artışı, kaynakların azalması, tabiata karşı yapılan kabul edilemez müdahaleler, insanın yaşama niteliği yanında, insan sağlığını da olumsuz etkilemekte ve gelecek için endişe oluşturmaktadır.
Bu arada şu hususu da belirtmek istiyorum; Dünyamızda çok önemli bir ekosistemi oluşturan Kuzey ve Güney Kutup bölgeleri (Buzküre / Kriyosfer olarak adlandırılır) güneş ışığının yüzde 50’ye yakın bir bölümünü uzaya yansıtarak gezegenimizin enerji dengesinde önemli rol oynar. Bu bakımdan, iklim değişikliği konusunda bu iki kutup bölgesinin ehemmiyeti çok büyüktür.
Şimdi de dilerseniz dünyamızdaki su haznelerine bir göz atalım: Okyanuslar %97.4, Buzküre % 2, Irmak ve diğer % 0.6, çok azı da canlı hücrelerde ve buharlaşma yoluyla bulutları oluşturmaktadır. Hava kütleleri ve bulutlar suyu fazla barındıramaz. Bu yoğunlaşma çekirdekleri damlacık ve kristallere dönüşünce, havanın direncine karşı koyabilecek ağırlığa ulaşırlar. Yağmurlar bu şekilde oluşur, eğer ısı düşük ise buz kristalleri şeklinde dolu veya kar yağışını meydana getirirler.

EROZYONUN SEBEBİ
Yeryüzüne inen suyun işlevini şöyle tanımlayabiliriz:
1- Bitkiler tarafından terleme suretiyle (evapotranspirasyon) su buharı olarak atmosfere geri döndürülür.
2- Eğer bitki örtüsü tahrip edilmişse, yüzey suyu olarak kalır ve akarak nehirlere, oradan da denizlere ulaşır. Birçok sel felaketi, bitki örtüsünün ve ormanların yok edilmesi sonucu meydana gelmiştir. Erozyon bu şekilde oluşur. Akan toprakla birlikte, milyarlarca faydalı canlı organizma ve mineral kaybı bu durumda söz konusudur. Ülkemizde yıllardır bu konuda çaba sarf etmiş olan kadim dostum büyük doğasever TEMA Vakfı Kurucusu sevgili Hayrettin KARACA’ya bu vesile ile minnet hislerimi ifade etmek isterim.
3- Eğer ormanlar mevcut ise (bilhassa yaprak döken ormanlar; kayın, gürgen, dişbudak, meşe ve alıç gibi) yağmur ve kar suları yavaş yavaş süzülerek yer altı haznelerine ulaşır. En ideal sistem budur.
4- Bitkiler tarafından tutularak, dokularında biriktirilir ve böylece hayat kaynağını oluşturur.

DERİNLERDEKİ CANLI HAYAT
Değerli okurlar, deniz ve tatlı su ekosistemlerinde karalardaki gibi coğrafi sınırlarla belirlenebilecek bölgeler yoktur. Bu sistemlerde canlı hayat çeşitliliği daha çok ışığa ve derinliğe göre dağılım gösterir.
Gel-Git alanı, en yoğun olarak okyanusların kıyılarında bulunur. Türkiyemizin kıyılarında gel-git alanı yok gibidir. Neritik alan, denizlerde 200 m. derinliğe kadar rastlanan türleri barındırır. Bu alana Kıta Sahanlığı da denir. Pek tabii daha derin sularda da canlılar mevcuttur. Bu alanlar, bazıları ışık saçan omurgasız ve çok değişik görünümde balık türleriyle doludur. Bu sistemler daimi karanlıkta olduğu için yeşil bitkilerin yaptığı fotosentez yerine, bakterilerin meydana getirdiği kemosentez (kimyasal sentez) derin bölgelerde hayatı sürdürür. Deniz habitatları (hayat adresleri) iki gruba ayrılır: Bentik ve Pelajik. Bentik grupta dipte yaşayan türler, Pelajik bölümde ise serbest su kütlesinde yaşayan hamsi, palamut, lüfer gibi balıklar bulunur.
Su ile ilgili yazımıza gelecek hafta devam edeceğiz. Özellikle, enerji ve besin üretimi konusunda bilgiler vermeye çalışacak, en önemli su kirliliklerine değinme imkanı bulacağım. Şimdilik gelecek haftaya kadar sizlere en içten duygularımla saygı ve sevgilerimi sunuyorum.




TÜRKİYE’YE BU MANZARA YAKIŞMIYOR
Türkiye’nin Gürcistan ve Kafkasya ile bağlantısını sağlayan Karadeniz Sahil Yolu’nun hemen yanına birçok irili ufaklı belediye tarafından dökülen çöplerin oluşturduğu yığınlar, yoldan geçenleri rahatsız ettiği kadar çevreye de önemli zararlar veriyor.

Karadeniz Sahil Yolu boyunca yeşille maviyi çöpler ayırıyor!

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin sahil şeridinde yer alan birçok belediyenin en önemli sıkıntılarından biri olan katı atık problemi köklü çözümler bekliyor


İHA’dan Ersen Küçük ve Aydın Tatar kardeşlerimin büyük bir titizlikle hazırladıkları özel haberlerini görünce Yeşil Sayfa’ya alamadan geçemedim... Yeşil ile mavinin iç içe olduğu eşsiz tabiat güzellikleriyle Türkiye’nin en gözde coğrafyalarından biri olan Doğu Karadeniz Bölgesi, bazı büyük projeler sebebiyle sık sık çevresel tartışmaların odağında yer aldı. Doğu Karadeniz’i Samsun’dan Hopa’ya bağlayan Karadeniz Sahil Yolu’yla başlayan tartışmalara, şimdi de bölgedeki bazı belediyelerin sahil şeridine gelişigüzel bir şekilde döktüğü katı atıkların çevreye verdiği zarar ve sergilediği çirkin görüntüler eklendi. Artvin’in Arhavi ve Hopa ilçeleri ile Hopa ilçesine bağlı Kemalpaşa Belde Belediyesi tarafından yolun hemen kenarına çöpler dökülüyor!

HERKES ELİNİ TAŞIN ALTINA KOYSUN
İmkanları kısıtlı olan belediyelerin tek başlarına bu problemin üstesinden gelmesinin mümkün olmadığını belirten Arhavi İlçe Belediye Başkanı Musa Ulutaş’a bir kulak verelim: “Çöpleri oraya isteyerek dökmüyoruz. Katı atık projesinde en önemli sıkıntı yer tespitinde yaşanıyor. Bu konuda Çevre ve Orman Bakanlığı’nın ‘Şu taşın altına bütün belediyeler elini koysun’ demesini bekliyoruz.” Umarız kısa zamanda bir çözüm bulunur...




Çevreci okula beyaz bayrak
Bolu Abant İlköğretim Okulu, Sağlık Bakanlığı ve MEB arasında imzalanan protokol çerçevesinde beyaz bayrak almaya hak kazanmış. Teslim töreninde konuşan Okul Müdürü Hayri Mısırlıoğlu, “Temiz bir ortamda eğitim yapmak öğrencilerimiz ve bizler için bir şanstır” derken, Sağlık İl Müdürü Dursun Koç ise, “Geleceğimizin göz nuru çocuklarımız çevre hijyeni konusunda duyarlı bir şekilde burada yetiştiriliyor olmaları kıvanç kaynağıdır” şeklinde beyanat vermiş. Biz de kendilerini kutlarız...



Orman için zararlı bitki ve böcekler yangından beter
Ankara Orman Bölge Müdürlüğü ile Özgün Mavi Doğa Sporları Topluluğu, Ankara Zirve Dağcılık ekipleri ve Ankara Üniversitesi Doğa Öğrenci Konseyi üyelerinden oluşan 100 kişilik gönüllü, Bala ilçesindeki Beynam Kent Ormanı’nda ağaçlara zarar veren ökse otunun temizlenmesi için güzel çalışma başlattı. Etkinlik sırasında konuşan Ankara Orman Bölge Müdürü Hüseyin Avni Çatal, zararlı bitki ve böceklerin, ormana, yangınlardan 4 kat daha fazla zarar verdiğini söyledi.



Kışın meyve veren erik ağacı herkesi şaşırttı!
Bursa’nın Karacabey ilçesine bağlı Kıranlar köyü ile Balıkesir’in Bandırma ilçesinde kışa girdiğimiz şu günlerde meyve veren erik ağaçları hepimizi şaşırttı. Kıranlar’da organik tarımla uğraşan Şaban Burhan, eriklerin normalde nisan ayında çiçek açması gerektiğini ifade ederek, havaların soğumamasının ağaçların erken çiçek açmasına ve ürün vermesine sebep olduğuna söyledi. Bandırma’da ise ev sahipleri, bahçelerinden topladıkları erikleri komşularıyla paylaştı...