GIRGIR AĞ DONATIMI

1. GIRGIR AĞLARI
1.1. Gırgır Ağlarının Tanımı
Balıkların etrafını çevirmek ve bunları ağ içerisinde hapsetmek suretiyle
yakalanmalarını sağlayan ve yüzey balıklarının (pelajik balıklar) istihsalinde kullanılan
ağlara çevirme ağları denir. Gırgır ağları çevirme ağlarının en karakteristik olanlarıdır.
1.2. Gırgır Ağlarının Yapılmasında Göz Önünde Bulundurulması
Gereken Hususlar
*Balığın su içerisindeki hareket ve alışkanlıklarını bilmek
* Ağın uzunluğu ve derinliğini tayin etmek
*Ağın şekli ve yapısını belirlemek
* Ağ ve halat malzemesini seçimi
* Ağ göz genişliği ve kullanılacak iplik kalınlığının saptanması
*Sarkma nispetinin saptanma
*Kurşun yakanın ağırlığı ve kurşunların miktarının saptanması
* Ayrıca ağın büyüklüğü, kullanılacağı geminin tonajı ve donanımlarında göz
önünde bulundurulması gerekir.
* Mantar yakada kullanılacak yüzdürücülerin saptanması

1.2.1. Ağın Uzunluk ve Derinliğini Saptamak
Ağın derinliği, ağın uzunluğuna göre aşağıdaki formülle hesaplanır.
Ağın derinliği(en derin kısmı)/Ağın uzunluğu=k
Ağın derinliği=k X ağın uzunluğu
Derinlikle ağın bir uzunluğu arasındaki çok küçük oran, ağın mantar yakası
büzüldüğünde tabak biçimini almasını sağlar. Çok büyük oranda (k) ise ağın gemiye
çekilmesini güçleştirir.Genel olarak k’nın değeri 0.08–0.20 arasındadır.
1.2.2. Ağ Materyalinin Seçimi
Gırgır ağlarının yapımında önceleri pamuk iplikler kullanılmaktaydı. Ancak
günümüzde kaliteli sentetik iplikler bu amaçla kullanılmakta olup aşağıdaki özellikler
aranmaktadır.
* Operasyon sırasında ağın parçalanması önlemek ve ağın az yer tutmasını
sağlamak için kullanılacak ipliğin gerilme direnci kuvvetli olmalıdır.
* Ağın zorlandığı hallerde kopmayı önlemek için iplik bir miktar uzayabilmelidir.
* İpliğin yüzeyi hidrolik direncini azaltmayacak şekilde düzgün olmalıdır.
* Ağın su içine çabuk batması ve orada iyi şekillenebilmesi için ipliğin özgül
ağırlığı fazla olmalıdır.
* Ağ kullanıldığında büzülmemelidir.
* Ağ ipliği yıpranmaya karşı dayanıklı olmalıdır.
1.2.3. Halat Materyalinin Seçimi
Halat materyalleri arasında büyük farklılıklar yoktur. En çok kullanılanları vinil S’dir.
Fakat son zamanlarda mantar yakada Polietilen ve Polipropilen malzeme kullanılması
yaygınlaşmaktadır. Sebebi ise özgül ağırlıklarının az oluşu, su yüzeyinde kalması, esnek,
hafif, dayanıklı ve ucuz oluşudur. Kurşun yakada en çok vinilon 5 kullanılır.
1.2.4. Ağın Göz Genişliği ve Kullanılacak İplik Büyüklüğü
* Torba kısmında ağ gözü genişliği, ağ gözünün bir köşesi koptuğunda balığın
kaçmasını engellemek için balık çevresinin 1/3 ünden az olmalıdır.
* Ağın esas kısmında ağ gözü genişliği balığın çevresinden biraz küçük olmalıdır.
* Ağın etek kısmında ağ gözü genişliği esas ağa göre 2–3 misli fazla olmalıdır.
Çünkü ağ büzüldüğünde ağ gözü genişliği küçülür.
* Kullanılacak ipliğin kalınlığı avlanacak balığın büyüklüğüne, av sahasının
özelliklerine göre seçilmelidir.

1.2.5. Ağın Sarkma Miktarının Tespit Edilmesi
Sarkma nispeti çok fazla olan bir gırgır ağı av sırasında dolaşabilir ya da kurşun yaka
ile mantar yaka birbirine takılabilir. Genel olarak gırgır ağlarının üst kısımlarında % 20–30 alt kısımlarında ise % 10–20 sarkma payı hesaplanır. Ağ toplama makarası ile toplanan gırgır ağlarının sarkma nispeti az olmalıdır. Gırgır ağları yapımında büzülme nispetleri farklı çeşitli iplikler kullanılmaktadır. Vinilon 5 ten yapılan ağ ipliklerinin büzülme oranı genel olarak % 40 tır.
1.2.6. Kurşunların Ağırlığını Saptamak
Gırgır ağlarında kurşun yaka genellikle kurşundan(özgül ağırlık 11.35)yapılır. Gırgır
ağlarının tipi ve büyüklüğüne bağlı olarak değişik ağırlıklar kullanılır. Çeşitli gırgır ağlarında kullanılan ağırlıkların bir tanesinin standart ağırlığı 150–163 gram ve 1 metre uzunluğundaki kurşun yakanın ortalama ağırlığı da 1.05–2.12 kg arasında değişir.
1.2.7. Kullanılacak Yüzdürücü Miktarını Saptamak
Aşağıdaki nedenlerden dolayı gırgır ağlarında fazla yüzdürücü kullanılır.
* Su üstünde kalma özelliğinin fazla olması, ağın altı büzülünce mantar yakanın
suya batmasını önler.
* Akıntının fazla olduğu yerlerde ağ çevrildiğinde ağ suya batmaz.
* Fazla miktarda balık yakalandığında mantar yakanın suya batmasını önler.
Mantarların toplam yüzdürme gücü ağın toplam batırma gücünden 1.6–3.6 defa daha
fazla olmalıdır. Bu oran ortalama olarak 1.5–2.0 mislidir. Yumuşak vinilclorid’den yapılmış yüzdürücüler çok yaygındır. Bu tip yüzdürücülerin 1000 cc’lik hacminin yüzdürme gücü 901 gr ve özgül ağırlığıda0.099 dur. 500–4000 gr arasında yüzdürme gücü değişen yassı ve silindir biçimli yüzdürücülerde vardır.
Orkinos gırgırlarında kullanılan yüzdürücülerin kaldırma gücü 3000–4000 gr,
uskumru ve istavrit gırgırlarında 2000–3000 gr hamsi ve sardalye gırgırlarında ise yüzdürme gücü 1000–2000 gr olan yüzdürücüler kullanılır.
1.3. Gırgır Ağlarının Çeşitleri
Gırgır ağlarının uzunlukları 144 m. ile 800 m. yükseklikleri ise 24 m. ile 112 m.
arasında değişmektedir. Ağlarda yükseklik uzunluk ilişkisi 1.10 ile 1.5 arasındadır.
Kullanılan ağlar dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi burada da esas olarak hangi
balığı yakalamada kullanılıyor ise o balığın ismi ile belirtilmektedir.
Bunları 4 ana gruba toplamak mümkündür.

* Palamut gırgırı :Palamut ve lüfer,
* Uskumru gırgırı :Uskumru, istavrit, sardalya,
* Hamsi gırgırı :Hamsi, sardalya, çaça, istavrit, gümüş,
*Zargana gırgırı :Zargana, istavrit, hamsi, sardalya, gümüş.
* Orkinos gırgırı :Orkinos,Ton
Ağlar kullanılışlarına göre iki şekilde düzenlenmektedirler. Şayet ağ iki araca
yüklenecek ve balık sürüsü iki araç tarafından sarılacaksa bu halde sürünün sıkıştırıldığı ve ağın kuvvetlice kısmı olan bocilik ortadadır Bociliğin altına fırdöndülerle bağlanan istinga halatı iki parça halindedir. Her iki araçta da telleri sarmak için birer makara vardır. Ağ bir motora istif edilecek ve sürünün sarılması yalnız motor tarafından yapılacaksa bocilik bir uca konmaktadır. İstinga halatı tek bir parça halindedir, teli sarmaya yarayan makara yalnız motor üzerindedir Bu halde de yardımcı bir kayık kullanılmaktaysa da kayığın görevi ağın serbest ucunu (istinga teli ve mantar yakası halatı) tutmaktır. 'Bu tip motorlar genellikle bir ağ dolama makarası (power blok) ile donatılmışlardır.

1.3.1. Palamut Gırgırı

Ağın boyu 400 ile 800 m., yüksekliği ise 40 ile 112 m. arasında değişmektedir. Fakat
ağlar çoğunlukla 640 ile 720 m. uzunluğunda ve 80 ile 104 m. yüksekliğindedirler.
Yükseklik uzunluk ilişkisi 1/7 ile 1/10 arasındadır.
Ağın toru aynı özellikteki ağ yapraklarından olduğu gibi iki ayrı özellikteki ağ
yapraklarından da yapılabilmektedir. Aynı özellikteki yapraklardan yapılıyor ise kullanılan
materyal 23 tex x 9 veya 12, göz genişliği 24–28 mm.'dir. Nadiren 23 tex x 6 ve 16 mm. göz genişliği küçük ağlarda kullanılmaktadır, iki ayrı özellikteki yapraklardan oluşuyor ise tor ağının alt yarısı veya 2/5'i 23 tex x 9–12 ve 24–28 mm. üst kısmı ise 23 tex x 6 ve 16 mm.göz genişliğindedir.
Bocilik yakada 32–40 m. boyunda aykırılar hariç ağ yüksekliğindedir. Burada
kullanılan materyal küçük takımlarda 23 tex x 9 ve 24 mm olmakla beraber çoğunlukla 23 tex x 15–18 ve 24–28 mm göz genişliğindedir.
Kurşun yaka aykırısı 23 tex x 15–18, 21–28 mm. göz genişliğinde ve ekseriya 50 göz
enindedir. Peçelerin aykırısı normal olarak kurşun yaka aykırısından fakat 100 gözdür.
Mantar yaka aykırısı 23 tex x 12–15, 16–24 mm göz genişliğinde ve 100 gözdür.
Kurşun yaka ve peçelerde 23 tex x 45–60 ve 24–26 mm. göz genişliğinde 5–15 göz,
mantar yakada ise 23 tex x 27–45 ve 24–26 mm. göz genişliğinde, çoğunlukla 5 göz sardon kullanılmaktadır. Ağda çatı varsa tor ve bociliğin çatı sardonları bunlardan bir tanesidir

1.3.2. Uskumru Gırgırı

Ağın bütün ölçüleri ve donamı palamut gırgırı gibidir. Kullanılan ağ materyalinde ve
yakalarda değişiklikler vardır. Bu nedenle yalnız değişik olan kısımlar aşağıda verilmiştir.

Tor genellikle aynı özellikteki yapraklardan oluşmakta ve kullanılan materyal 23 tex x
6 veya 9, göz genişliği 15–16 mm.'dir. Bocilik 23 tex x 9 veya 12,15-16 mm kurşun yaka
aykırısı 23 tex x 12-18, 24-26 mm göz genişliğindedir. Aykırı 50–200 göz enindedir.
Peçelerdeki aykırılar kurşun yaka aykırısından 100–200 göz enindedir. Mantar yaka aykırısı 23 tex x 9 veya 12, 15–16 mm. göz genişliğinde ve ekseriya 100 gözdür. Sardon palamut gırgırındaki gibidir. Kurşun yaka güngörmezi 5–7, yaka ise 6–8 mm Polypropilen malzemedendir. Peçelerde yaka kurşun yaka gibidir.

1.3.3. Zargana Gırgırı

Kullanılan ağların en küçüğü olan gırgırda boy 144-192 m, yükseklik ise 24-32 m.'dir.
Yükseklik uzunluk ilişkisi 1/6'dır.Ağda bocilik ortadadır, çatı genel olarak yoktur. Tor ve
bocilikde göz genişliği 10 mm'dir. Tor 23 tex x 3, bocilik 23 tex x 4'dür. Bocilik yakada 24–32 m'dir. Kurşun ve peçe aykırıları ekseriya yoktur, mantar aykırısı 23 tex x 4 ve 10 mm göz genişliğinde tek yapraktır. Ağı çevreleyen sardon 23 tex x 9, 15 mm. göz genişliğinde, 5–10 göz enindedir. Yaka ve peçelerde güngörmez 3–4 mm o, mantar yaka 5–6, kurşun ve peçe yakaları 6–7 mm çapındadır. Güngörmez ve yakalar polypropilendir. Yüzdürücüler 10 cm çapında ve 5,5 cm kalınlığında plâstiktendir. Bocilik yakasında 8–10 cm. olan mantar arası uzaklığı peçelere doğru 20 cm'ye kadar arttırılmaktadır.Kurşunlar 70 gr ağırlığındadır ve 50 cm aralıklarla takılmaktadırlar.

1.3.4. Hamsi Gırgırı

Ağın boyu 400–480, yüksekliği ise 80–96 m 'dir. Yükseklik uzunluk ilişkisi 1/5'tir.
Ağ toru ile kurşun aykırısı arasında genellikle 200 gözlük bir açık ağ vardır. Bu açık
ağ 23 tex x 4–9 ve 15–16 mm'dir. Ağın toru 23 tex x 3–4 ve 5–8 mm göz genişliğinde
olmakla beraber, özellikle bociliği kayık peçesinde olan ağlarda motor peçesine 70 m,
dolaylarında bir boyda seyrek çıma konmaktadır. Bu ağ genel olarak 23 tex x 6 ve 16 mm.göz genişliğindedir.
Bocilik boyu yakada genellikle 32 m. nadiren 24 veya 40 m.'dir. 5–8 mm. göz
genişliğinde olan bocilik ağı 23 tex x 6 olmakla beraber 23 tex x 9 kuvvetinde materyaldenyapılanlar da vardır.
Kurşun yaka aykırısı 23 tex x 9–15, 21–25 mm. göz genişliğinde ve 50–130 göz
enindedir. Peçelere konan aykırılar kurşun aykırısından 100 veya 130 göz enindedir. Seyrek çıma olduğu hallerde takılmadığı da olmaktadır. Hamsi gırgırında mantar yaka aykırısı genel olarak yoktur. Şayet aykırı konuyor ise bocilik ağındandır. Sardon palamut ağındaki gibidir
fakat verilen numaralar içinde küçükleri alınmaktadır. Ağın diğer ayrıntıları ve donam
palamut gırgırı gibidir

1.3.5. Orkinoz Gırgırı

İki gemi ile çevrilen gırgır ağlarıdır. Naylon F’den (Polietilen) malzemeden düğümsüz
olarak yapılmışlardır. Günümüzde özellikle ağın etek ve kenar kısımları tetoran F ve
cremona F malzemeden yapılmaktadır. Ağın diğer kısımlarında ise naylon F malzemeden yapılmaktadır. Orkinos gırgırlarında kullanılan yüzdürücülerin kaldırma gücü daha fazla olmaktadır.(3000–4000 gr)

2. GIRGIR AĞLARININ DONATIMI
Genellikle gırgırların ağ kısımları hariç yapılarında fazla bir değişiklik yoktur. Farklı
gırgırlarda kullanılan materyal kendi bölümlerinde belirtilmiştir. Donamda uskumru ve
hamsi gırgırından farklı olmayan palamut gırgırı esas alınmış, değişikliklere, özellikle
zargana gırgırındaki değişikliklere ayrıca değinilmiştir.
Gırgır ağı hazırlanırken aynı kısma girecek aynı özellikteki yaprakların dikiminde ağ
ipi kalınlığında çift kat veya daha kalın materyal tek kat olarak kullanılmaktadır. Ağlar ağız ağza dikildiği ve özellikleri aynı olduğu için çok kere puntalamaya dahi lüzum
hissedilmemektedir. Özellikleri farklı olan yaprakların dikiminde kaymalara engel olmak
için ağlar kulaçlanarak puntalanmaktadırlar. Ağın tor ve bocilik kısımları ağız ağıza
dikilerek hazırlanmaktadırlar. Ağda çatı mevcut ise buranın sardonları da tor ve bociliğe ağız ağza dikilmektedir.
Gırgır ağlarında yakalarda donam faktörü 0,67, peçede ise 0,75'dir (yalnız bir palamut
gırgırında yaka donam faktörü 0,73 saptanmıştır, peçe donamı aynıdır). Yaka boyuna göre ağa verilecek fazlalık ya sardona verilmekte, sardon aykırıya ve aykırı tora ağız ağıza dikilmekte veya yaka ve sardon eşit alınmakta, fazlalık aykırı sardona dikilirken aykırıya verilmekte ve tor aykırıya yine ağız ağıza dikilmektedir
Mantar yaka 10–12 mm. çapında, güngörmez kullanılıyor ise 2,5–5 mm. çapında ve
her ikisi de polypropilen malzemedendir. Yüzdürücüler 12 cm. çapında ve 7 cm. kalınlığında plastiktendir.
Güngörmez sardon gözünden geçirildikten sonra ayrıca puntalanmadan yakaya
donanmaktadır. Şayet güngörmez takılmıyor ise sardon doğrudan doğruya yakaya
donanmaktadır. Ağa verilecek olan fazlalık sardona verilmek suretiyle sağlanacaksa, sardon yakaya bu fazlalık göz önüne alınarak kulaçta bir puntalanmaktadır. Bu uzaklığa donanacak olan yüzdürücüler de bu arada yakaya geçirilmektedirler. Tor üzerinde 160 cm.'ye 8–12 yüzdürücü geçirilmektedir. Bu 13–20 cm.'de bir yüzdürücü demektir. Bocilik üzerinde 160 cm.'ye 13–14 yüzdürücü takılmaktadır. Ortalama olarak 12 cm.'de bir yüzdürücü vardır.Mantar yakanın iki ucunda 16 m. kadar bir kısım yüzdürücüsüzdür.Kurşun yakada sistem yine aynıdır. Yalnız burada ilk önce aykırıya sardon dikilmektedir. Sardonun gözlerinden 5–8 mm. çapında güngörmez geçirilmekte, sardon ve güngörmez kurşun geçirilmiş 7–8 mm. kalınlığındaki yakaya donanmaktadırlar. Yakaya göre ağa verilecek fazlalık mantar yakadaki gibidir. Yalnız burada her donamda düğüm kaçırmak suretiyle kurşun yaka mantar yakadan biraz daha uzun alınmaktadır. Bu fazlalığın metrede2,5 ile 5 cm. arasında değiştiği saptanmıştır.Ağda bocilik ortada ise altına gelen kısımda ortalama 15 cm. de bir, peçenin altına gelen kısımda ise ortalama olarak 12 cm.de bir kurşun takılmaktadır. Yakanın en uç kısımlarında daha sık kurşun takıldığı da olmaktadır. Bocilik ağın bir ucunda ise kurşun donamı yakanın her tarafında aynıdır ve 13–14 cm. de bir kurşun donanmaktadır. Kurşunlar 120–145 gr. ağırlığındadırlar.
Peçede yaka kurşun yakanın aynıdır. Peçe aykırısı puntalanmak suretiyle ilk önce ağa,
sonra sardona dikilmekte, yakaya donanmaktadır. Ağın köşelerine gelen yerlerde yakalar düğümlenip puntalanarak 50–250 cm. kadar uzatılmaktadırlar. Buraya kasa da
yapılabilmektedir. Bu uzantılar mantar yakada halatların kurşun yakada ise ağırlıkların
bağlanmasına yaramaktadırlar. Ağ iki araca yükleniyor, sürünün sarılması işi iki araç tarafından yapılıyor ise bocilik ortadadır ve istinga halatı iki parçadan oluşmaktadır. Yakanın, bociliğin altına gelen kısmına fırdöndüleri bağlamak için iki ucuna fırdöndülerin geçebileceği büyüklükte kasa yapılmış 24–30 mm.çapında halat mandikapan bağı ile bağlanmaktadır. İki düğüm arasında halat ve yaka 25–30 cm.'de bir puntalanmaktadır. 32 m.'lik bocilik altında mandikapan bağları arasındaki uzaklık 16 m. kadardır. Bu bağlardan başlayarak peçelere doğru her 7–8 m.'de bir
mapa bağlanmaktadır. Peçelerin altında 16–24 m. kadar bir kısım mapasızdır. Ağ bir araca yükleniyor ve sürünün sarılması işi bu araç tarafından yapılıyor ise genellikle bocilik ağın ucundadır, istinga halatı tek parça halindedir. Ağın köşelerinden 16–24 m. kadar bir kısım yine mapasızdır ve diğer kısımda 7–8 m.'de bir mapa vardır.
Balığa çevrilmiş bir ağın toplanması insan gücü ile yapılıyor ise mapalar genellikle 10
cm. kadar çapta demir halkadandır. Kurşun yakaya 80–130 cm boyda 1 cm kalınlığında
polypropilen veya yine aynı boyda demir zincirle bağlanmaktadır.
Bazı gırgırlarda mapalar makasla yakaya bağlanmaktadır. Bu halde mapalar arasındaki
uzaklık değişmemekle beraber mapalar 375–400 cm boyunda 1 cm kalınlığında polypropilen kollarla yakaya bağlanmaktadır
Ağın toplanması bir ağ toplama makarası (powerblock) ile yapılıyor ise mapalar açılıp
kapanabilen türde dökme pirinçtendirler ve yakaya 80–100 cm boyda, 1 cm kalınlığında polypropilen ile bağlanmaktadırlar.
Zargana gırgırında bocilik ortadadır. Bociliğin altına gelen yerde yaka 6–8 mm.
çapında polypropilen ile kuvvetlendirmekte ve bocilik köşelerinden içeriye doğru 8-9'ar
m.'lik bir uzaklığa mandikapan bağları atılmaktadır. 'Bu kuvvetlendirme halatının uçlarına fırdöndünün geçebileceği büyüklükte kasalar yapılmaktadır. Buralardan başlıyarak peçelere doğru her 2,5 m.ye bir mapa bağlanmaktadır. Mapalar 8–10 cm. çapında demir veya pirinçtendir ve yakaya 50–60 cm. boyunda, 6–8 mm. çapında polypropilen iplik ile bağlanmaktadırlar. Diğer gırgırlarda alışıldığı gibi peçe altlarında büyük bir uzaklık mapasız bırakılmamakta, mapaların gelişine göre peçe uçlarından başlıyarak 50–150 cm.'lik bir kısım mapasız kalmaktadır, istinga halatı 14 mm. çapında bitkisel (otkun) veya 10–12 mm.çapında polypropilen malzemedendir.



2.1. Hamsi Gırgırının Donatımı
Hamsi gırgırı; sonbahar ve kış mevsiminde denizlerin soğuması nedeniyle, büyük ve
yoğun sürüler oluşturan hamsinin avlanması amacı ile hazırlanmış çevirme ağıdır.
Hamsi gırgırında kullanılan malzemeleri üç ana başlık altında toplamak mümkündür.
Bunlar ana ağlar, güçlendirici ağlar ve diğer malzemelerdir.
2.1.1. Ana Ağlar
İdeal bir hamsi gırgır ağında iki farklı göz açıklığında, dört ayrı kalınlıktaki iplikten
örülmüş değişik ağlar kullanılır.
no iplikten, omuz ağlarında 23 tex 5 ve 8 no iplikten, bocilikte ise 23 tex 14–18 no
iplikten örülmüş ağlar kullanılır. Alt kısımdaki ağlar ise, bociliğe yaklaştıkça alt alta konan ağ tahta sayısı giderek azalan 23 tex 9 no iplikten, 9 mm. göç açıklısında örülmüş ana ağlardır.
2.1.2. Güçlendirici Ağlar
Hamsi gırgırında kullanılan ana ağlarla yakalar arasında kullanılan ağlardır. Bunlar
"Sardon".ve "Beşgöz" dür. Ana ağların alt ve kenarında 50 göz derinliğinde 23 tex 22 no iplikten, 22 mm. göz açıklığında örülmüş "Sardon" adı verilen ağlar kullanılır. Sardonları piyasada hazır olarak bulmak mümkündür. Sardon, ana alt yakanın altındaki "Şalvar" adı verilen ağın yapımında kullanılmaktadır. Sardondan başka güçlendirici ağ olarak, sardonla ana yaka arasında Konulan 55 mm. kalınlığında 50 mm. göz açıklığında 5 göz derinlikten oluşan bir diğer güçlendirici ağ vardır. "Beşgöz" adı verilen bu ağ tüm ana ağların yakalara donatılması gereken yerlerde kullanılır. Diğer güçlendirici ağ ise, yalnızca bocilik ağlarının üst ana yakaya donatıldığı kısımda kullanılır. Bu ağa da "Beşgöz" adı verilmesine rağmen, 4 mm çapında pp (polipropilen) ipten 80–100 mm. göz açıklığında olup genelde elde
örülmektedir.
2.1.3. Diğer Malzemeler
Bir hamsi gırgırının donanımı için ana ağlar ve güçlendirici ağların dışında aşağıdaki
malzemeler gereklidir:
*Tüm ana ağların donanım oranını ayarlamak için kullanılan 55 nu. iplik
(güngörmez),
*Ağların bir birine eklenmesi, ağların yakalara donatılması için değişik
kalınlıktaki ağ iplikleri,
* Mantarların takıldığı, özgül ağırlığı düşük, kaldırma kuvveti fazla, polietilen
veya polipropilen malzemeden 6 mm çapında. halat yaka,
* Kurşunların takıldığı özgül ağırlığı yüksek, çabuk su çeken, vinilon S veya
polipopilen malzemeden 8 mm çapında halat yaka.
* Ana üst yaka için mantar yaka özelliklerini taşıyan 24 mm halat yaka,
* Ana alt yaka için kurşun yaka özelliklerini taşıyan 12 mm halat yaka,
* Peçelerde ve mapaların ana alt yakaya bağlanması için kurşun yaka özelliğini
taşıyan 12 mm. halat,
* Yüzdürücü olarak 8 no 120 mm naylon mantarlar veya yumuşak vinilen
clorid'den yapılmış yüzdürücüler,
*Batırıcı olarak tanesi 300 gr olan füze şeklinde içi boş kurşunlar,
* Ağın altının büzülmesi için, 500 gr. ağırlığında 10–12 cm çapında, bir kenardan
susta ile açılıp kapanan metal mapalar
* Ağın altının büzülmesi ve toplanması için yumuşak tip 16 nu. çelik halat
(istinga halatı)
Donatıma başlamadan önce hazırlamak istediğimiz ağın boyutlarını tespit etmemiz
gerekir. 28–32 m boyunda 600–800 beygir gücünde (Hp) motora sahip bir ağ teknesi için Karadeniz'de kullanılan bir hamsi gırgır ağının boyutları şöyledir: Donatılmadan, 1200–1400 metre (6–7 boy) uzunlukta, 80–90 kulaç derinlikte olmalıdır. Ağ teknesinin boyunun ve motor gücünün artması veya azalması ile ağ boyları da büyüyüp küçülebilmektedir.
Piyasada kumaş halinde 200 m boyunda ve 200 göz derinliğindeki ağlardan alınır.
Önce ağın mantar yakasına yakın ağlar alınır. Kanat ağları için bir boy 23 tex 4 no iplikten örülmüş 6 mm göz açıklığındaki ağlar alınır. Bu ağın altına aynı iplikten örülmüş aynı göz açıklığındaki ikinci bir ağ dikilerek eklenir. Ağın istenilen derinliğe ulaşabilmesi için bu ağların altına 23 tex 9 nu. iplikten örülmüş 9 mm göz açıklığındaki ağlardan 30 parça (tahta) ağ alt alta eklenerek, tüm ağın 90–94 kulaç derinliği elde edilir. Bu şekilde kanat ağlarının alt alta eklenmesi ile derinlik tamamlanmış olur.
Omuz ağlarına da yine mantar yakadan başlanır. Önce omuz ağlarının boyunu tesbit
etmek amacı ile 4 boy ağ (200x4) birbirine dikilerek eklenir. Bu ağların kalınlığı 23 tex 6 nu.iplikten olup göz açıklığı ise 6 mm. dir. Aynı ağlardan her bir ağın altına 20 tahta ağ
eklenerek sık ağlar tamamlanır. Ağın derinliğini kanat ağları ile eşitleyebilmek için sık
ağların altına yine 23 tex 9 no iplikten 9 mm. göz açıklığındaki ağlardan 20 tahta ağ eklenir.
Alt alta eklenen ağ sayısının farklı olmasının nedeni, kanat ve omuzda kullanılan
farklı gözlerdeki ağların farklı sayıda olmasındandır.
Omuz ağları yan dikişle kanat ağlarına çatılarak 5 boy ağ (1000 m) tamamlanmış olur.
Bocilik ağları ile omuz ağları arasına 1 boy (200 m) 23 tex 8 no iplikten 6 mm göz
açıklığında ağ konur. Bu ağdan alt alta 30 tahta ağ konulduktan sonra derinliği eşitlemek amacı ile yine 23 tex 9 nu. iplikten 9 mm göz açıklığındaki ağlar kullanılır. Alt alta 15 tahta"seyreklik" adı verilen bu ağlarla derinlik eşitlenir. Bu ağlar da yan dikişle diğer ağlara çatılır.
Son olarak bocilik ağlarının da dikimine mantar yaka tarafından başlanır. Bir boy (200
m) 6 mm göz açıklığında 23 tex 14–18 nu. iplikten örülmüş ağ konur. Aynı ağdan 30 tahta alt alta dikilerek eklenir. Derinliği eşitlemek için, seyreklikten sık ağların altına 15 tahta ağ eklenir. Derinlik eşitlenince bocilik ağı da diğer ağlara yan dikişle eklenir. Böylelikle ortaya 1400 m boyunda 90–94 kulaç derinliğinde ana ağ çıkmış olur. Tüm bu ağların birbirine eklenmesi bocilikten başlanıp kanatlara doğru dikil erekte mümkündür. Ana ağların dikişi tamamlandıktan sonra güçlendirici ağların ana ağlara dikilmesine sıra gelir.Önce ağın alt kısmına boydan boya "sardon" ağı dikilir. Daha sonra aynı sardon ağından, ana ağın iki yanına dikilerek "peçe"ler oluşturulur. Bu şekilde ana ağların üç kenarı sardon adı verilen ağla çevrilmiş olur.
Sardonun ana ağlara dikilmesinden sonra, serbest kalan kenarına beşgöz adı verilen 55 nu. güngörmezden 50 mm göz açıklığındaki güçlendirici ağ dikilir. Aynı ağlardan ana ağların bocilik kenarı hariç tüm üst kenarına da dikilir. Bocilik kısmının üst kenarına fazla yüklenme olacağından bu kısma 4 mm çapında pp ipten elde örülmüş olan özel beşgöz dikilerek tüm ana ağların güçlendirilmesi tamamlanır.
Tüm çevirme ağlarının altına, son yıllarda "Şalvar ağı" adı verilen ikinci bir parça ağ
konulmaktadır. Bu ağın konulmasındaki amaç; ağ dip bulduğunda çamura saplanmasını önlemektir. Hamsi gırgır ağının altına da diğer gırgır ağlarında olduğu gibi şalvar ağı konmaktadır.
Şalvar ağında ana ağ olarak sardon kullanılır. 50 göz derinliğinde 23 tex 22 nu.
iplikten 22 mm göz açıklığında 200 m boyundaki ağlardan 7 boy (7x200=1400 m) alınarak derinliği 50 göz, boyu 1400 m olacak şekilde birbirine dikilir. Daha sonra bu sardon ağının dört yanı güçlendirici olarak kullandığımız 55 nu. güngörmezden örülmüş, 5 göz ile çevrilecek şekilde dikilmesi ile şalvar ağı da hazırlanmış olur. Bundan sonra yapılacak işlem ise ağların belli bir orantı, yani potlukla (P=2/3) yakalara donatılmasıdır. Donatım işlemine genelde üst ana yakanın donamı ile başlanır. Yaka donatımı ayrı ayrı yapılmasına karşın Ölçüler aynı tutularak, ağın buruk veya çapraz donatılması önlenir, üst ana yakaya ağlar donatıldığında ağın donatılmış boyu ortaya çıkar. Daha sonra aynı orantı ile ana ağların altı, ana alt yaka halatına donatılır. Her iki yakada kullanılan halatlar aynı uzunlukta olup birbirine eşittirler. Daha sonra şalvar ağı yine aynı orantı (P=2/3) ile ana alt yakaya donatılır.



Şalvar ağının alt kenarı serbest kalır. Bu kenara, daha önce kurşunları dizdiğimiz,
kurşun yaka halatı donatılacaktır. Kurşunlar kanat ağlarının alt kısmına 180 cm’de 5–6 adet olacak şekilde konurlar. Bu 180 cm’lik çıtaya ölçü tahtası adı verilir ve tüm donanım bu ölçü çıtasına göre yapılır. Bu sayı omuz ağlarında biraz artarak bir ölçüde 8–10 tane olur. Bocilik ağlarının altında ise iyice sıklaşarak bir ölçüde 15–16 taneyi bulur






Alt yaka ve kurşun yakanın donatımından sonra, üst ana yakaya, mantarların dizildiği,
mantar yaka donatılır. Mantarlarda kanat ağlarının üst kısmında bir çaka boş, bir çaka mantar koyularak donatılır. Omuz ağlarından bociliğe yaklaşıldıkça mantarlarda sıklaşarak tek çaka ile ana üst halata donatılır. Son yıllarda mantar yakanın ağ makarasından kolay çekilebilmesiiçin boydan boya her cakaya bir mantar konulmaya başlanmıştır.



Mantarların ana üst yakaya donanımı tamamlandıktan sonra ana ağların yan
kenarlarına peçe halatı donatılır. Bu donatımda genelde P=4/5 orantısı kullanılır. Böylelikle gerçek ağ derinliği de ortaya çıkmış olur. Ağların tüm kenarları halatlarla donatıldıktan ve mantarlarla kurşunların donanımı bittikten sonra ağın alt ana halatına mapaların donanımına sıra gelir. Mapalar önce 1 m. boyunda kesilen halatlara veya zincirlere bağlanarak hazırlanır.Mapa halatlarının diğer serbest ucu ise ana alt yaka halatına 10 m aralıklarla bağlanarak donatım tamamlanır.Ağların tüm donatımı tamamlandıktan sonra ağlar tekneye istif edilirken önce kanatağları tekneye alınmaya başlanır. Ana alt yaka ucuna ayak taşı bağlandıktan sonra mapalar sıra ile çelik halattan geçirilirken bir taraftan da ağlar tekneye istif edilir. Tüm ağların istifi bitince bociliğin alt ana yakası ucuna diğer ayak taşıda bağlanarak donatım işi tamamlanmış olur.

Hamsi gırgır ağlarında alt yaka ana halatının ve yaka ağlarının ayrı bir donanımı da şöyledir. Buna Japon usulü alt yaka donanımı denmektedir.


Eklenti 6297

Eklenti 6298

Şekil 2.6: Hamsi gırgır ağında kullanılan malzemeler ve özellikleri

Eklenti 6299

Bu usulde hamsi gırgırlarının bocilik ağının üst kenarında kullanılan 4 mm
polipropilen ipten 200 mm göz açıklığında elde örülen beşgöz ağı tüm ana ağların altındaki sardonun altına boydan boya dikilir. Serbest kenarına ise şalvar ağının üst kenarı dikilir.
Daha sonra şalvar ağının altına diğer donamdaki gibi 55 nu, güngörmezden beşgöz ve kurşun yaka dikilir. Ana alt yaka halatı özel örülmüş beşgözün ortadaki (2,5) gözden boydan boya bir içten bir dıştan geçirilerek baştan çıkarılır. Alt ana yaka halatı, beşgöz içinde serbest olup hareket ederek ağın altının büzülmesinde yırtılmaları önler. Mapalar ise yine bu alt ana yakaya 10 m aralıklarla bağlanır.




Kaynakça

*MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ
* ÇELİKKALE M. Salih, DÜZGÜNEŞ, E.CANDEĞER, A.Ferit, Av Araçları ve
Avlama teknolojisi K.T.Ü.Deniz Bilimleri Fakültesi Yay. ,1993.
* Timur M. TAŞDEMİR, O., Ağ Materyali ve Ağ Yapım Tekniği. Akdeniz
Üniversitesi Eğridir Su Ürünleri. Y.O Yay., 1989.
* MENGİ T. , Balıkçılık Tekniği, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi.,1977