Orkinosu çiftlikte besleyen balıkçılar 10 kat daha fazla kazanıyor


Konserve fabrikalarına kilosu birkaç yıl öncesine kadar 25-30 sente satılan orkinos, şimdi Türkiye`ye yılda 60-70 milyon dolar döviz getiren bir ürün haline geldi. Geçmişte denizden çıkarıldığı şekliyle ihraç edilen orkinoslar, artık çiftliklerde beslenip kalitesi artırıldıktan sonra kilosu 20-30 dolar arasında satılıyor.

Türk firmaları, orkinos yetiştiriciliğine İspanya başta olmak üzere çeşitli Avrupa ülkelerinden çok sonra başlamasına rağmen bu ülkelere ciddi rakip oluyor. Dünyada yılda üretilen 800 bin ton orkinosun 500 bin tonluk bölümünü Japonlar suşi ve saşiminin yapımında kullanıyor.

Balığı avladığı şekliyle kilosu 2,5 dolardan ihraç eden firmalar, şimdi çiftliklerde besleyerek 10 kat daha fazla kazanıyor. Orkinosta besiciliği öğrenen firmalar, Türkiye`den çok önce bu işe başlayan ülkelere rakip oldu.

Türk firmalarının sıkıntısı, orkinosun avlanma kotalarını belirleyen Birleşmiş Milletler`e bağlı Uluslararası Atlantik Balıklarını Koruma Komisyonu`nun (ICCAT) Türkiye`ye ayırdığı kota. Türkiye halen `diğerleri` kategorisinde bin 100 tonluk kotadan faydalanabiliyor.

Ülkede yaklaşık 25 yıldır orkinos avcılığı yapılmasına rağmen komisyona geçen yıl üye olundu. Komisyonun Türkiye`ye ayırdığı kotanın yetersizliği, firmaları başka ülkelerin kotasını satın alma durumunda bıraktı. Halen altı firmanın faaliyet gösterdiği sektör, ICCAT`ın önümüzdeki yıl yapacağı kota dağılımından daha büyük pay alarak bu sıkıntıyı aşmak istiyor.

Türkiye`deki en büyük orkinos ihracatçılarından Akua-Group bu sezonki hasada kasım ayında başladı. Hasat, halen haftada üç gün yapılıyor. Çiftlikten alınan orkinoslar, kilosu 30 dolardan uçak kargosuyla Japonya`ya ihraç ediliyor. Akua-Group, satışlarının büyük bölümünü her ocak ayında Çeşme Ildırı`ya gelen Japon orkinos işleme gemisine kilosu 20 dolardan yapıyor.

50 yıldır balıkçılık sektöründe faaliyet gösteren, Akua-Group`un kurucu ortaklarından Abdullah Denizer, Türkiye`de orkinosun 1980`li yıllarda tanınmaya başlandığını, o yıllarda Marmara Denizi ve Karadeniz`de avlanan orkinosların Fransa ve İngiltere`ye yok pahasına satıldığını söyledi. Sonraki yıllarda Japonların da balık almaya geldiğini anlatan Denizer, ilk Japon gemisinin 1983`te Türkiye`ye geldiğini ifade etti. Kirlilik ve bilinçsiz avlanma sebebiyle Marmara ve Karadeniz`de orkinos kalmadığını belirten Denizer, şu bilgileri verdi: `Orkinosun kalitesini belirleyen yağ oranıdır. Balığın yağlılığı ne kadar çoksa o kadar lezzetli oluyor. Bizim yaptığımız, bu balıkları çiftliklerde yağlandırmak. Yaklaşık 6 ay beslediğimiz balıklar, ağırlıklarının yüzde 40`ı kadar kilo alıyor.`