2 sonuçtan 1 ile 2 arası

Konu: petrol kirliği

  1. #1
    TUNCAY ŞEKER

    petrol kirliği

    Globalleşen dünyamızda ülkeler ve kıtalararası ulaşımın önemi gittikçe artmakta ve daha ucuz olması nedeni ile tercih sebebi olan deniz taşımacılığı bir çok sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu sorunlardan biri ve en önemlisi deniz taşımacılığı sonucunda oluşan deniz kirliliğidir.Günümüzde büyük boyutlara ulaşan deniz kirlenmesi sorunu, denizci ülkelerin yanısıra tüm dünya toplumlarını ilgilendiren bir konu haline gelmiştir. Deniz taşımacılığı ve taşımacılık kaynaklı atıklar denizlerdeki toplam kirliliğin %20 sini oluşturmaktadır.
    Yolcu gemilerinde de, yasal olmamasına rağmen yağlı balast tanklarının yıkanması, sintine sularının denize boşaltılması, çöplerin denize dökülmesi problemlerin büyümesine katkıda bulunmaktadır. Bu tip işlemler nedeni ile denize bırakılan petrol ürünlerinin, yaklaşık 1 milyon ton/yıl gibi inanılmaz boyutlara ulaşması tüm dünya ülkelerinde endişelere yol açmaktadır /1,2 /.
    GESAMP (United Nations Group of Experts on the Scientific Aspects of Marine Pollution), Birleşmiş Milletlerin deniz kirlenmesinin bilimsel yönlerinin uzman grubu deniz kirlenmesini şöyle tanımlamaktadır:
    ‘Kirlenme, insanlar tarafından haliçler de dahil olmak üzere deniz ortamına doğrudan veya dolaylı olarak, canlı kaynaklarına zarar veren, insan sağlığını bozan, balıkçılık da dahil olmak üzere, denizlerdeki faaliyetleri engelliyen, denizin kullanımı ile ilgili kalitesini etkileyen ve değerini azaltan madde veya enerji bırakılmasıdır’ /1/.
    Deniz kirlenmesi, denizlerin kirletici maddeler ile kendini arıtma yeteneğinin üzerinde yüklenilmesi sonucunda oluşmaktadır.
    Gemi ulaşımının sebep olduğu deniz kirliliğinden söz etmek istediğimizde kirletici maddeleri şöyle sıralayabiliriz;

    ● Petrol Ürünleri
    ● Radyoaktif maddeler
    ● Kütle halinde taşınan zehirli sıvı maddeler
    ● Paket halinde veya taşınabilir tanklarda, yük konteynerlerinde, vagon veya
    kamyonlu tanklarda taşınan zararlı maddeler,
    ● Gemilerin sintine, balast ve tank yıkama suları
    ● Gemi kaynaklı evsel atık sular ( tuvalet, lavabo, duş ve mutfaklardan gelen sular)
    ● Gemilerin çöpleri

    Yukarıdaki sıralamaya bazı gelişmiş ülkelerin kendi çevre etki alanlarından uzaklaştırmak amacı ile uluslararası anlaşmaların kapsamı dışında kalan ülke denizlerine taşıttığı zararlı endüstri atıklarını da katmak gerekir. Bu gruba giren zararlı atıklar, Afrikanın geri kalmış ülkelerine para ile aktarıldığı gibi, bazı denizlere de gizlice bırakılmaktadır /3/.
    Gemilerden kaynaklanan sintine suları ve petrol taşımacılığı esnasında oluşabilecek kazalar nedeniyle ortaya çıkan petrol kirlenmesi gemi kaynaklı kirleticilerin en önemlileridir. Yağ deniz suyundan daha az bir yoğunluğa sahip olduğundan, yüzeyde bir tabaka oluşturur, bu da canlılar için hayat kaynağı olan oksijenin deniz içine yayılmasını önler.
    Bütün bu atıklar deniz canlılarına zarar vermekte, insan sağlığını dolaylı olarak bozmakta, denizlerimizin kullanım olanaklarını azaltmakta ve balıkçılık dahil diğer kullanımları açısından kalitesini negatif yönde etkilemektedir.
    Petrol Kirliliğinin Deniz Ortamında Meydana Getirdiği Etkiler
    Gemilerden, deniz yatağında yapılan petrol arama ve çıkarma çalışmalarından, kaza sonucu ortama saçılma ve nehirlerde taşınan petrolden dolayı dünyada 2-28 milyon ton/yıl petrol ürünü denizlere bulaşmaktadır /4/. Petrol deniz ortamına döküldüğünde, saçıldığında bileşimindeki hafif ve çabuk buharlaşabilen kısımları bu saçılma esnasında hızlı bir şekilde atmosfere yayılır ve geride sudan daha ağır olan katranımsı kısımlar kalır. Türbülans, dalga ve akıntı haraketleriyle çalkantı olan yüzey kısımlar da ise değişik kalınlıklarda yağ/su süspansiyonları oluşmaktadır. Yüzeyden kopan yağ yuvarlakları su kütlesinde kısmen çözünür, çözünmeyecek kadar ağır kısımlar ise küresel biçimlerini koruyarak dibe çökelirler. Çökelme sırasında çarpışıp yapışarak ağırlıkça büyüyen bu kürelere ‘tar-ball’ denmektedir. Tar-ball küreleri dip akıntılarıyla hareket ederek, kum veya sedimentleri kaplar, dalga hareketleriyle kıyılara kadar ulaşır ve sahillerin, deniz taşıtlarının kirlenmesine neden olur.
    Atmosfer ve deniz arasındaki gaz alışverişini engelliyerek sudaki çözünmüş oksijen konsantrasyonunun düşmesine neden olan petrol ışık geçirgenliğini azaltarak deniz ortamındaki yaşam için çok önemli olan fotosentez olayını engellemektedir.
    Deniz kuşlarının kanatlarına yapışıp yüzücü ve dalıcı kuşların uçma yetenekleri ile soğuğa karşı dayanıklıklarının yok olması ve ölümlerine neden olan petrol kirlenmesi suyun rekreasyon amacı ile kullanılmasını da engeller.
    Deniz ortamında çok yaygın olan petrol kirlenmesi ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan bileşikler, ekosistem içerisindeki tüm organizmaları az veya çok etkilemektedir. Deniz ortamında yaşayan değişik canlı türlerinin petrol ürünlerine karşı dayanıklılığı da farklıdır. Petrol ürünlerini deniz canlıları üzerine öldürücü toksik etkisi, doku ve hücrelerde birikim ve fizyolojik faaliyetlerin etkilenmesi sonucu ortaya çıkmaktadır.
    Yengeç, istakoz va karidesler gibi yaşamını zemine gömülü olarak sürdüren türler petrol kirlenmesine karşı en duyarlı olan olanlardır. Bunlar 1-10 ppm oranında petrol konsantrasyonundan etkilenirler. Midye gibi çift kabuklular ve balık türleri 5-50 ppm, deniz bitkileri ise 10-100 ppm oranına duyarlıdırlar /5/.
    Petrol ürünleri ile kirlenmiş balık ve diğer su ürünlerinin insanlar tarafından tüketilmesi ham petrolü oluşturan bileşiklerin bir bölümünün memeli hayvanlar ve insanlarda kanser yapıcı olduğu bilinen maddelerden oluşması nedeniyle sağlık açısından sakıncalıdır.
    Ülkemizi çevreleyen denizlerde de kirlenme düzeyi çok acil kararlar almamızı gerektirecek boyutlara ulaşmıştır. Denizlerde petrol kirlenmesinin takibi ile ilgili olan bazı çalışmalar İstanbul Boğazındaki petrol kirliliğinin Karadeniz kaynaklı olduğunu göstermektedir. Karadeniz’i kirleten petrol ürünlerinin yıllık miktarı ise 410000 t a ulaşmaktadır /6/.
    İstanbul Boğazı’nda Nassia tanker kazasından (13.3.1994) sonra gerçekleştirilen ölçümlerle boğaz kuzey ve güney girişindeki petrol konsantrasyonları tesbit edilmiştir /7/. (Deniz kirliliği için verilen limit değerler 13 µg /l dir.)

    İstanbul Boğazı Kuzey girişi
    1995 5.53 µg /lt
    1996 27.0 µg /lt
    İstanbul Boğazı Güney girişi
    1995 36.9 µg /lt
    1996 39.5 µg /lt
    Yoğun bir gemi trafiğinin var olduğu ve kıyılarında petrol işleyip sevkeden, tüketen çok miktarda tesisin bulunduğu Akdeniz ve Ege Denizi petrol filmi (yüzeyde ince petrol tabakası) oluşumu açısından özel bir öneme sahiptir. Yılda ortalama 350 Milyon ton petrolün Akdeniz’ de haraket halinde olduğu ve bunun 0.5-1 milyon tonunun denize çeşitli yollardan karıştığı açıklanmıştır /4/.
    Sonuç
    Ülkemizi çevreleyen denizlerin, ana kütle olan okyanuslara oranla çok küçük olması ve kısıtlı madde alışverişinin bulunması bu su kütlelerinde kirlenmenin büyük ölçüde birikim yapmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle ülkemizi çevreleyen denizler, gemi trafiği sonucunda bilinçli veya bilinçsiz bırakılacak olan maddelerle, istenmiyen ama olabilecek deniz kazaları açısından son derece kritik bölgeleri oluşturmaktadırlar.
    Halihazırda dünyanın en tehlikeli boğazı olarak görülen İstanbul boğazı, batının doyumsuz pazarlarına Orta Asya’dan ham petrol taşıyacak büyük tankerlerin sayısındaki ani artışla karşılaşmak üzeredir (Kazakistan’ın Tengiz sahasından ilk petrol Temmuz ayında Karadeniz’deki Rus limanı Novorossiysk’e doğru boru hattı ile akacak ve petrol orada boğazdan geçmek üzere tankerlere yüklenecektir).
    Montrö Antlaşması ile Türkiyenin Boğazlar bölgesindeki tam egemenliği kabul edilmekle birlikte daha önceki Lozan Antlaşmasında olduğu gibi ‘Ticaret Gemileri için Serbest Geçiş İlkesi’ muhafaza edilmektedir. Antlaşmanın imzalandığı 1936 yılında boğazlardan günde 17, yılda 6200 gemi geçerken bugün bu sayıların çok üstüne çıkılmış ve kritik boyutlara ulaşmış trafik hacmi bu boyutu ile yalnızca deniz çevresini değil İstanbul halkının yaşamını da tehdit edecek hale gelmiştir.
    İstanbul Boğazı’ndan yılda 50 000 den fazla gemi geçmektedir. Bu gemilerin 5binden fazlası tankerdir.
    Deniz ulaşımı ve deniz kazaları sonucunda oluşan kirlenmeleri önleyebilmek için yetkililerin hertürlü önlem, müdahele ve kontrol konularındaki eksikliklerini giderecek düzenlemeleri süratle hayata geçirmeleri büyük önem taşımaktadır. Bu konularla ilgili olarak son yıllarda önemli atılımlar yapılmıştır. Bütün bu atılımlara rağmen Marmara ve boğazlardaki gemi trafiğinin yeterince denetlenebildiğini söyliyebilirmiyiz? Özellikle iki yakasında toplam 12 Milyon insanın yaşadığı İstanbul Boğazı’nda kaza riskinin sıfırlanabilmesi mümkün müdür? Denizlerimizdeki evsel, endüstriyel kirlenmenin yanısıra, gemi trafiğinin deniz kirlenmesine katkı payı ile, bu trafikle oluşan kaza riskini görmemezlikten gelebilirmiyiz?
    Kaynaklar
    1. Clark , R.B., ‘Kranke Meere?’(Verschumutzung und ihre Folgen) Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg Berlin New York , 1992
    2. Bishop, P.L., ‘Marine Pollution and Its Control’ McGraw-Hill Book Company, New York , 1983
    3. Artüz, İ., ‘ Gemi Kökenli Deniz Kirlenmesi’ İTÜ Gemi İnşaatı 89 Teknik Kongresi, Bildiri Kitapcığı, S: 295-301
    4. Egemen, Ö., Çevre ve Su Kirliliği, Ege Üniversitesi Su Ürünleri fakültesi Yayınları No: 42, 1999
    5. Artüz, İ., Deniz Kirlenmesi , İTÜ, Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi Yayını, Sayı:1464, 1992
    6. Faschchuk D.Ya., et al., Forms of anthropogenic impact on the Black Sea ecosystem and modern state ‘.Ekologia Morya, Kiev , Naukova Dumka, 38 pp. 19-27.: İn Polikarpov G.G.,Zaitsev Yu.P., Zats V.I. and Radchenko L.A.(1991).
    7. Güven K.C et al.,The Oil Pollution of Turkisch Straits in 1995-1996, International Conference,Oil Spills in the Mediterranean and Black Sea Regions, 15 th-18th September 1998, Istanbul
    Kaynak:http://www.turkishpilots.org.tr/CEVR..._F_Yonsel.html

  2. #2
    Vip Üye bnymnblr - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Üyelik tarihi
    Feb 2009
    Yaş
    41
    Mesajlar
    1.158
    Tecrübe Puanı
    185

    Standart

    Bu konuda İTÜ de petrol kirliliğine karşı Türk süngeri üretildi.
    haberin detayı
    http://www.frmtr.com/guncel/1445209-...k-sungeri.html
    Bünyamin

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Deniz kirliği 3
    By TUNCAY ŞEKER in forum Balıkçı Kahvesi
    Cevap: 7
    Son Mesaj: 24.12.09, 22:01
  2. Deniz kirliği
    By TUNCAY ŞEKER in forum Balıkçı Kahvesi
    Cevap: 0
    Son Mesaj: 24.12.09, 04:25
  3. Petrol Arama Platformundan Otel!
    By exomanyak in forum Güncel Deniz Haberleri
    Cevap: 1
    Son Mesaj: 18.03.09, 19:56

Bu Konudaki Etiketler

Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok
  •  
BALIKCI FORUM