SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞININ SU ÜRÜNLERİ
DENETİMLERİNE YÖNELİK GÖREVLERİ
[ Hazırlayan ] Aynur KARDAŞ HAYIR | Su Ürünleri Mühendisi

Dünyamız sosyo-kültürel ve ekonomik açıdan çok hızlı değişim göstermektedir. Bununla beraber hızla artan dünya nüfusunun yol açtığı açlık sorunu, karadan elde edilen üretim kaynaklarının tükenmeye başladığı günümüzde dikkatlerin deniz ve iç sulara yönelmesine neden olmuştur. Su ürünleri, gerek hayvansal protein açığının giderilmesinde gerekse beslenme alışkanlıklarının sağlıklı doğrultuda değiştirilmesinde oldukça önemli bir kaynaktır.
Ancak deniz ve iç sularımızda hızla artan kirlilik sonucu canlı deniz kaynaklarının yaşam ortamlarının daralması, birçok türün yokolması, kontrolsüz ve aşırı avcılık sonucu balık stoklarının yok olmaya yüz tutması karşısında; suların kirlenmesini önlemek, üretilmesi düşünülen canlı stokları saptamak,uygun avlanma metotları, zamanlama ve avlanma teknolojisini belirleyerek çevreye zarar vermeden stokları kullanmak her şeyden önce kaynağı tüketmeden gelecek nesillere aktarabilmek açısından son derece önemlidir.

Türkiye’de su ürünleri ile ilgili ilk yasal düzenleme Osmanlı İmparatorluğu zamanında ve 1800’lü yıllarda çıkarılan “Zabıta-ı Saydiye Nizamnamesi”dir. Üretim ve destekleme düzenleme- lerinden ziyade koruma ve kontrolü amaçlayan bu yasa 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar uygulanmıştır. Her ne kadar 1936 yılında Büyük Millet Meclisinin açış konuşmasında Büyük Önder ATATÜRK “Deniz ve deniz mahsulleri önemli bir mevzumuzdur” diyerek su ürünleri konusunun önemini vurgulamış ise de, bu konuda 1960’lı yılların sonuna kadar önemli bir gelişme olmamıştır. Ancak 1953 yılında çıkarılan 6118 Sayılı Kanun ile balıkçılara çevirme, donatım, tesis ve satış kredilerinin verilmesine ilişkin bazı gelişmeler sağlanarak bu konudaki ekipmanların gelişmesine yardımcı olunmuştur. 1970’li yıllara kadar bu mevzuatlarla idare olunan ve korunmaya çalışılan su ürünleri 1971 yılında 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ile günün koşullarına göre çağdaş bir kalıba sokulmuş, zaman içerisinde bir takım düzenlemeler yapılarak günümüze kadar gelmiştir.
Günümüzde su ürünleri mevzuatı ile ilgili getirilen düzenlemelerin yasal takip ve kontrolünün kimler tarafından yapılacağı 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu’nun 33. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre; Tarım ve Köyişleri Bakanlığı teşkilatında ve Bakanlığa bağlı su ürünleri ile ilgili teşekküllerde su ürünlerinin, deniz ve içsuların koruma ve kontrolü ile görevlendirilen personel ile Sahil Güvenlik, Emniyet, Jandarma, Gümrük, Orman Muhafaza Teşkilatı Mensupları, Belediye Zabıtası Amir ve Mensupları, Kamu Tüzel Kişiliğine Bağlı Muhafız, Bekçi ve Korucular ile Emniyet ve Jandarma Teşkilatının bulunmadığı yerlerde Köy Muhtarı ve İhtiyar Heyeti üyeleri gibi kurum ve kuruluşlar denetimle yetkili kılınmıştır. Bu kurum ve kuruluşlar 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve bu kanuna istinaden getirilen yasaklardan dolayı bu kanun kapsamına giren suçlar hakkında zabıt tutanağı tutmak, suçta kullanılan av araçlarını zapt ederek adli mercilere teslim etmek ve idari para cezası kesmekle yetkilidirler.
Su ürünleri koruma hizmetleri, Tarım ve Köy İşleri Bakanlığının Teşkilat ve Görevlerine İlişkin 441 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca merkezde Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünce, illerde il müdürlüklerine bağlı kontrol şubelerince ve ilçelerde ilçe müdürlükleri tarafından yerine getirilmektedir.
Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca, su ürünleri ile ilgili yasak ve sınırlamaların takip ve kontrolü; kontrol tekneleri ile denizde ve iç sularda, ürünün karaya çıkış noktalarında, balıkhanelerde, su ürünleri işleme ve değerlendirme tesislerinde, balıkçı barınak ve çekek yerlerinde, toptan ve perakende satış yapılan yerlerde, soğuk ve donmuş muhafaza depolarında, tüketim merkezlerinde ve ihraç kapılarında yapılmaktadır. 13 Temmuz 1982 tarih ve 2692 Sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı Kanunu ile de 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu’na aykırı hareket edenleri izlemek, önlemek, suçluları yakalayarak gerekli işlemleri yapmak görevi Sahil Güvenlik Komutanlığına verilmiştir.


Sahil Güvenlik Komutanlığı, tüm denizlerimizde, sahip olduğu mevcut altyapı ve olanaklar bakımdan Su Ürünleri Kanunu’nun uygulanmasında önde gelen bir kurumdur. Sahil Güvenlik botları yaptıkları kontrollerde, balıkçı teknelerini; su ürünleri ruhsat tezkerelerini, ağ göz açıklığı, avlanma alan ve zamanı, avcılık türüne göre gerekli teknik koşular, avlanma derinliği, minimum avlanma boyu, seyir defteri yönlerinden denetlemektedirler. Sahil Güvenlik Komutanlığı, ülkemizin canlı deniz kaynaklarının korunması kapsamındaki görevlerini, sadece denizde yasaların uygulanması ile sınırlı tutmayıp, periyodik aralıklara balıkçılarımızın bilinçlendirilmesi amacıyla Balıkçılık Bilgilendirme Toplantıları düzenlemektedir. Bu toplantılarda balıkçılarla denetim görevlileri arasında karşılıklı fikir ve bilgi alışverişine zemin yaratılmakta, balıkçıların dilek ve şikayetleri dinlenerek sorunların tespit edilmesine ve çözümlenmesine yönelik çalışmalara olanak sağlanmaktadır.


Ülkemiz üç tarafı çevreleyen denizleri ve zengin iç su varlığı ile büyük su ürünleri potansiyeline sahiptir. Bu nedenledir ki, kaynaklarımızı aşırı avcılıkla tahrip etmeden verimli şekilde işletmek, ekonomik değeri yüksek olan su ürünlerimizi korumak ve stoklarımızı geliştirmek büyük önem taşımaktadır. Getirilen bütün düzenlemelerin başlıca amacı, kendi kendini yenileyebilen bir kaynak olan su ürünleri stoklarından çekilen fert sayısı kadar yeni ferdin stoka ilave edilmesine imkân tanımaktır. Bu ise ancak konulan yasak ve mükellefiyetlerin titizlikle ve etkili bir şekilde kontrolü ile mümkün olacaktır. Aksi halde yumurtlama döneminden önce ya da yumurtlama olgunluğuna erişmemiş fertlerin avlanması, stokların tahribatına neden olup, sürdürülebilir avcılığı tehlikeye sokmakta, hatta bazı türler yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Su ürünleri stoklarının korunması, ekonomik türlerin geliştirilmesi, uygun avlama teknolojisinin kullanılmasının sağlanması, böylece su ürünleri üretiminin artırılması koruma kontrol hizmetlerinin temel amacıdır.
KAYNAKLAR:
1. ÇAKMAK,S., ÇOLAK, H., SU ÜRÜNLERİ MEVZUATI VE YAPTIRIMLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ, TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI KORUMA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, ANKARA
2. SU ÜRÜNLERİ SEMPOZYUMU, EGE ÜNİVERSİTESİ SU ÜRÜNLERİ YÜKSEK OKULU, İZMİR
3. http://www.kkgm.gov.tr
4. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI, 2001, 8’İNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI ÖZEL
İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU, DPT YAYINLARI NO: 2575-ÖİK: 588

Kaynak
Ağustos 2007 Sayı:2
SGK Dergisi