SON 20 YILDA SALYANGOZ AVCILIĞI


Deniz salyangozu Rapana venosa Valenciennes, 1846 Doğu Asya kökenli bir türdür.
Prosobranchia alt sınıfına ait bu canlının, ticari gemiler vasıtasıyla Karadeniz’e taşındığı tahmin edilmektedir. Karadeniz’de ilk kez 1946’da Novorosisk körfezinde rapor
edilmiştir. Sonradan Tüm Karadeniz ve Azak denizine, 1984’de Ege ve Akdeniz’e yayılmıştır.
Doğu Akdeniz’den veya Karadeniz’den larva evresinde iken ticari gemilerin balast suları ile
taşındığı tahmin edilen bu tür, Kuzey Atlantik sularında Chesapeake körfezinde (ABD) ve
Uruguay’da, Güney Atlantik sularında ise Arjantin’de bulunmaktadır





Deniz salyangozu 90 m derinliğe kadar kumlu, çamurlu, algli ortamlarda ve midye yatakları civarında bulunur. Karnivor canlı olup midye ve istiridye gibi türlerin en aktif predatörü
olarak bilinir. Karadeniz’de bu türe ait bir predatör bulunmamaktadır. İşgalci olarak
adlandırılan bu tür kısa sürede Karadeniz’e adapte olmuş ve hızla yayılmıştır.
Avcılığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı (TKB) tarafından her yıl yayınlanan Su Ürünleri
avcılığını düzenleyen sirküler ile yönlendirilmektedir. Son 20 yılda deniz salyangozu avcılığına yönelik alınan kararlarda birçok değişiklikler yapılmıştır. 1988’de direcin
torba boyu 2,5 m den 1 m’ye, 1996’da ise direç ile sahilden 200 m mesafe içerisindeki av
yasağı 500 m olarak değiştirilmiştir. 2000 yılından itibaren ise gemide birden fazla
algarna bulundurulması yasaklanmıştır.




Dalma veya algarna ile avcılık yapacak balıkçı gemileri için gemi ruhsat tezkeresinin verildiği il müdürlüğünden “Deniz salyangozu avlanma izni” alınması 1 Eylül 2001 yılından itibaren zorunlu hale getirilmiştir. Dalma, sepet ve her türlü tuzak yöntemleri ile deniz salyangozu avcılığı 2005 yılından itibaren serbest bırakılmıştır. Av sezonunda 1 Mayıs–31
Ağustos tarihleri arasında her türlü av aracı ile salyangoz avcılığı yasaklanmıştır.
Karadeniz ülkeleri arasında en fazla salyangoz üretimi sırasıyla Bulgaristan, Türkiye,
Gürcistan, Ukrayna ve Rusya oluşturmaktadır.Deniz salyangozu üretiminin yaklaşık % 90’ı Doğu Karadeniz’den karşılanmaktadır. Türkiye’de deniz salyangozu 1985 yılından sonra ticari olarak önem kazanmaya başlamıştır. Üretim ihracat olanaklarına bağlı olarak 1989 yılında 10 bin tonu biraz aşmış ve daha sonraki yıllarda giderek azalmış 2000 tonlar düzeyine inmiştir.Fakat son yıllarda tekrar 10 bin tonu aşmıştır.2005 yılında toplam salyangoz üretimi 12600 tondur (TÜİK, 2005).




Ülkemizde tüketilmemesine karşın, önemli bir ihraç kalemini oluşturmaktadır. Uzakdoğu
ülkelerinden önemli bir talep söz konusudur.Türkiye’de deniz salyangozu işleyen 7 fabrika
bulunmaktadır. Türkiye ihracatçılar Birliği kayıtlarına göre, 1993–2006 yılları arasında
yıllık ihracat miktarı 500–3700 ton arasında olup 1,5 -16 milyon US $ döviz girdisi
sağlanmıştır (Anonim, 2006) (Şekil 1).



2006 yılında 3673 ton dondurulmuş salyangoz etinin % 70’den fazlası İtalya ve Güney Kore’ye ihraç edilmiştir (Şekil 2).


Ülkemizde deniz salyangozu avcılığı çoğunlukla direçle yapılmakta bu durum uzun süreli yapılan çekimlerde ağın gözleri tıkanarak seçicilik özelliğini kaybetmekte ve ekosistemin
dengesini bozmaktadır (Şekil 3).

Hedef tür (% 80): Salyangoz Hedef dışı türler (% 20):
Balık: vatoz, denizatı, kaya balığı, iskorpit, dil, pisi,istavrit, barbunya, deniziğnesi, mezgit, kalkan
Krustase: yengeç, karides, hermit crab
Molluska: akdeniz midyesi, kum midyesi, cik cik,küçük gastropodlar
Midye yataklarının azalmasına neden olan deniz salyangozu stoklarının yönetiminde yeni
bir strateji izlenmelidir. Bu nedenle tür seçiciliği daha yüksek olan pasif av aracı tuzaklarla salyangoz avcılığı yaygınlaştırılmalıdır (Şekil 4).









Japonya, Fransa, Kanada ve İngiltere gibi birçok ülkede salyangoz avcılığı çok iyi gelişmiştir.
Avcılığının direç yerine Dalgıç ve tuzaklarla yapılması hem ekolojik hem de hedef dışı tür
açısından daha yararlı olacaktır.
Deniz salyangozu avcılığı yeni bir avcılık sektörü yaratmıştır.Buda dalgıçlıktır teknelerle veya kıyıdan dalgıçlar deniz salyongozu avlıyarak kendilerine gelr kapısı yaratmışlar dır.Son yıllarda salyongoz avcılıgı yapan dalgıç kayıklarında artışlar olmuştur.Dalgıçlar komprasör havasıyla denize dalmakta ve salyongoz avcılığı yapmaktadır.





Bilgiler ve resimler netten alıntıdır.
Kaynak




................