SU ÜRÜNLERİ AVCILIĞINDA KULLANILAN AĞLARIN
ÖZELLİKLERİ VE AVCILIKTA KULLANIM ZAMANLARI
GIRGIR AĞLARI
Gırgır ağları, Çevirme ağları grubunun ve tüm ağlar içinde pelajik balıkların
avlanmasında kullanılan en etkin av araçlarıdır. Gırgır ağlarıyla sürü olusturan pelajik balıklar
avlanmaktadır. Çalısma ilkesi balık sürüsünün çevrilip hapsedilmesine dayanmaktadır. Bu
çevirme hem yatay hem de dikey yönde olduğundan verimli bir av yöntemidir.
Bir gırgır ağı tor denilen uzun ve derin bir ağ ile boci ya da bocilik denilen balığın
sıkıstırıldığı bölümden olusur. Ağın tekneye bağlı olan ucuna peçe denir. Mantar ve kursun
yaka halatları genis gözlü sağlam sardon ağlarıyla esas ağa birlestirilir. Mapalar ağın altının
büzülmesinde kullanılan istinga halatının içerisinden geçtiği metal halkalardır.
Gırgır ağları iki tekne ve tek tekneyle kullanılanlar olmak üzere iki gruba ayrılır. Đki
tekneyle kullanılan gırgır ağlarında boci ağın ortasında, tek tekneyle kullanılanlarda ise ağın
bir ucundadır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de 1970 li yıllara kadar iki tekneyle
kullanılan gırgır ağları oldukça yaygınken günümüzde mekanizasyonun artmasıyla sadece tek
tekne tipi gırgır ağları kullanılmaktadır.
Türkiye de kullanılan gırgır ağları ve yapısal özellikleri
Hamsi avcılığında kullanılan gırgır ağları: 400 ile 800 kulaç boya ve 60-100 kulaç (2/1
numaralı tebliğin 12. Maddesinin L bendinin 5. Fıkrasına göre, Orkinos avcılığında
kullanılan gırgır ağları hariç, derinliği 90 kulaçtan daha fazla olan gırgır ağlarının
kullanımı yasaktır.) derinliğe sahiptir. Ortalama bir hamsi gırgırı 640 kulaç uzunluktadır.
Hamsi gırgırında temel ağ gözü açıklığı 10-16 mm arasındadır (tam göz açıklığı olarak).
Palamut gırgır ağı: 300 ile 600 kulaç arasında çesitli boylarda yapılmaktadır. Ağın
genelinde ağ gözü açıklığı 32 mm civarında olduğundan, istavrit, lüfer, sardalye, kolyoz,
uskumru ve benzeri türlerin avcılığında da kullanılabilmektedir.
Orkinos (ton balığı) avcılığında kullanılan gırgır ağları: ile bu ağları kullanan
teknelerin boyut ve donanımları diğer iki ağa göre daha gelismistir. Orkinos avcılığı en
gelismis balık bulucu cihazlar kullanılarak yapılmaktadır. Orkinos ağları genelde 7 ile 11 boy,
yani 590 ile 910 kulaç arasında boya sahip olup ağ derinliği 90 ile 120 kulaç arasında
değismektedir. Ortalama 9 boy uzunluğunda olan orkinos ağının mantar yakasında 22-24 mm
kalınlığında ve 750 kulaç uzunluğunda, kursun yakada ise 14 mm çapında ve 825 kulaç
uzunluğunda Polipropilen (PP) halat kullanılmaktadır.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı
tebliğin 12. Maddesinin L bendinin 1. Fıkrasına göre, Tüm denizlerimizde 15 Nisan - 31
Ağustos tarihleri arasında gırgır ağları ile su ürünleri avcılığı yasaktır.
7. fıkrasına göre, Bütün karasularımızda gırgır ağları ile 10 kulaç (18 m)
derinlikten daha sığ sularda avcılık yapılması yasaktır.
8. fıkrasına göre, Gırgır ağı kullanan balıkçı gemileri için Bakanlık il veya ilçe
müdürlüklerinden ağlarının derinliğini gösterir, bir yıl geçerli ölçüm belgesi alınması
zorunludur.



TROL AĞI
Trol ağları, yelkenli gemilerden bu yana kullanılan av araçlarıdır. Đlk tipleri
Danimarka ığrıpları ve kirisli trollerdir. Daha sonra iki gemi ile çekilen troller ve en son
olarak kapılı troller gelistirilmistir. Günümüzde kullanılan trolleri Kapılı (tek gemi ile çekilen)
troller ve Kapısız (iki gemi ile çekilen) troller olarak iki gruba ayırabiliriz. Trol gemileriyle
balık avlamaya ise "Trollemek" ismi verilir.
Kapılı trollerde ağın yatay açılımı kapılar aracılığıyla sağlanırken iki tekneyle çekilen
trol ağlarında ağı her iki yandan çeken tekneler tarafından sağlanır.
Diğer yandan trol ağlarını yapıları yönünden dip trolleri ve pelajik troller olarak ta iki
gruba ayırabiliriz. Hem dip trolleri hem de pelajik troller kapılı veya kapısız olabilirler. Diğer
bir ifadeyle dip trollerinin ve pelajik trollerin hem tek tekneyle hem de iki tekneyle çekilen
tipleri vardır.
Trol ağının yapısı
Trol donanımı; ırgat ve direkler, trol teli, kapılar, halat ve ağ olmak üzere çesitli bölümlerden olusur.
Trol ırgatı; trol ağının denize atılıp çekilmesinde islev görür. Gücünü ana ya da
yardımcı makineden alır ve tel tamburları, fenerlikler, firen ve kumanda sistemlerinden
olusur. Trol teli iki adet olan tel tamburları üzerine sarılmaktadır. Yine iki adet olan
fenerlikler ise palamar halatının toplanmasında kullanılır. Fren ve kumanda sistemleri
sayesinde motordan kayıs-kasnak sistemi veya hidrolik pompa aracılığıyla alınan gücün tel tamburuna ya da fenerliklere aktarılması, ırgatın çalıstırılıp durdurulması sağlanır.
Kapılar; tek tekne ile çekilen trol ağlarının yatay ağız açıklığını sağlarlar. Trol teli ile
palamar halatı arasında yer alır. Farklı trol tipleri için farklı kapılar kullanılır. Yaygın kapı
tipleri klasik dikdörtgen, oval, V kapı ve süberkrüb kapıdır.
Trol donanımında kapı ile ağ arasındaki bağlantıyı sağlayan halatlar trolün halat donanımını olusturur
Trol ağları kanat, omuz, tünel (boru) ve torba bölümlerinden olusur. Kanat ya da kol ağları avlanacak su ürünlerini ağa yönlendirir. Palamut ağı olarak ta isimlendirilir. Genellikle genis göz açıklığına sahip ağlardan yapılır. Klasik ağlarda tek parça düz dikdörtgen seklinde ya da maçaya gelen kısmı dar omuza gelen kısmı genis bir yamuk biçimindedir. Çağdas ağların çoğunda iki ya da daha fazla parçalıdır. Omuz ağları kanat ağları ile tünelin arasında yer alır.
Kursun yakanın gerisindeki omuz bölümüne alt omuz ya da karın denilirken, mantar yakanın gerisindeki bölüm ise üst omuz olarak adlandırılır. Dip trollerinde alt omuz üst omuzdan daha geriden baslar. Böylece ağa girmekte olan balıklar kursun yaka ile karsı karsıya geldikleri ve ağı gördükleri an ağ tarafından sarılmıs olur.
Trol ağı çesitleri
Dip trolleri
Özellikle dip balıkları ve eklembacaklıların (karides vs.) avcılığında kullanılırlarsa da farklı
tipleri semipelajik ve pelajik balıkların avcılığında da kullanılır. Bu ağların en önemli özelliği
ağ çekimi sırasında ağın sürekli olarak deniz tabanıyla irtibatlı olmasıdır. Đstenmeyen
durumlar dısında ağ zeminden ayrılmaz.
Ortasu trolleri ve pelajik troller
Pelajik troller ortasu trolü adıyla da anılır. Genellikle hamsi, sardalya, uskumru, ringa ve
istavrit gibi pelajik balıkların avcılığında kullanılır. Đki tekneyle ve tek tekneyle kullanılan
tipleri vardır. Ortasu trolleri ülkemizde özellikle Samsun ve çevresinde hamsi ve çaça balığı avcılığında yoğun bir sekilde kullanılmaktadır. Balıkçılık teknolojisi gelismis ülkelerde
sadece tek tekneyle çekilen ortasu trol ağları kullanılmasına rağmen ülkemizde 1960 lı
yıllardan bu yana yapılan çalısmalar sonunda ancak iki tekneyle çekilen ortasu trollerinin
kullanılması yaygınlastırılabilmistir. Đki tekneyle çekilen ortasu trol ağlarında kapı bulunmaz.
Ağın yatay yönde (horizontal) açılması ağı her iki yandan çeken tekneler ile sağlanır.
Ortasu trolleri çok büyük ağlardır. Ağız genisliği 30-60 metre, yüksekliği 10-50 metre
olabilir. Çoğu ortasu ağlarında kanat ağı bulunmaz. Dip trollerinin mantar yakası kursun
yakadan daha önde gelirken ortasu ağlarında her iki yaka da çoğunlukla aynı seviyededir.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı
tebliğin 9. Maddesinin 4/a Fıkrasına göre Ordu ili, Ünye ilçesi, Taskana burnundan (41°
08,725’ N - 37° 17,531’ E) Gürcistan sınırına kadar olan karasularımızda, her türlü trol ile su ürünleri avcılığı yasaktır.
Trol avcılığına açık tüm karasularımızda ise 15 Nisan – 15 Eylül tarihleri
arasında trol ağları ile su ürünleri avcılığı yasaklanmıstır.


UZATMA AĞI
Uzatma ağları, balıkların galsamalarından ağa takılması veya ağa vurdukları esnada
yaptıkları hareketlerle ağlara sarılması ya da sık gözlü ağa çarparak seyrek gözlü ağda torba
yapmak suretiyle yakalanmalarını sağlayan istihsal aracıdır. Bu ağlar çok çesitli olup her
balığın türüne göre ayrılır. Örneğin barbun ağları, sinarit fangri gibi iri balıklar için genellikle
derin sulara atılan kalın ağlar, köpek ağları, trança ağları, palamut ağları gibi fakat Ege
kıyılarında genellikle kullanılan ve kullananların çoğu küçük balıkçıdır. 3-4 metre
yükseklikteki uzatma ağlarıdır.
Bu ağların seçilmesinin en önemli nedeni, her balığı yakalama özelliğine sahip
olmasıdır. Fakat balığın büyüklüğü ve ağları kalınlığı çok önemlidir.
Uzatma ağlarıyla avcılıkta,
- 1 Nisan - 31 Ağustos tarihleri arasında ağ dalyanları dâhil, her türlü istihsal
vasıtası ile palamut ve torik avcılığı yasaktır.
-1 Mayıs - 30 Haziran tarihleri arasında her türlü istihsal vasıtası ile kalkan
avcılığı yasaktır.
-15 Subat - 15 Mart tarihleri arasında her türlü istihsal vasıtası ile dil ve pisi
avcılığı yasaktır.
-1 Ekim - 30 Kasım tarihleri arasında her türlü istihsal vasıtası ile kılıç avcılığı
yasaktır.
- 15 Haziran - 31 Temmuz tarihleri arasında her türlü istihsal vasıtası ile orfoz ve lagos avcılığı yasaktır.



VOLİ AĞLARI
Difana ya da voli ağı adı verilen fanyalı uzatma ağları, pelajik ve sürü olusturan palamut,
kefal ve lüfer gibi balıkların avcılığında kullanılmaktadır. Bazı bölgelerde yanlıslıkla alamana
ağı olarak isimlendirilen difana ağları balık sürülerinin etrafının çevrilmesi yoluyla
kullanılmakta, fakat balığın yakalanması fanyalı ağlardaki gibi gerçeklesmektedir.
Difana üst üste ve yan yana pek çok fanyalı ağın (bölme) bölme ipleri kullanılarak
eklenmesiyle donatılan uzun ve derin bir ağdır.
En küçük difana ağı üç boy uzunluğunda ve iki tahta derinliğinde, toplam 6 bölme olarak
donatılır. Yapı olarak uzatma ağına benzese de kullanım açısından çevirme ağları grubunda
yer alır. Küçük tip balıkçı tekneleri için çok uygun bir av yöntemidir. Genelde daha derin ve
daha uzun ağlar kullanılır. Difana ağlarıyla hem gece hem de gündüz avlanılabilir. Gece
avcılığı yakamozdan faydalanabilmek için aysız gecelerde yapılır.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı tebliğin
12. Maddesinin L bendinin 6. Fıkrasına, 12 kulaç derinliğe kadar olan fanyalı ve fanyasız, alttan büzülmeyen, mapa ve tel bulunmayan, alamana (Voli ) ağları ile dönem boyu avcılık yapılması serbesttir.


ALGARNA
Çerçeveli trol olarak bilinen algarna, dip trolünün ağız bölümüne, yatay ve dikey açıklığı
sabitlemek için donatılan bir çerçeve ve ağ kısımdan olusan bir av aracıdır. Algarna
çerçevesinin iki yanında bulunan kızaklar çerçevenin ve ağın zemine temas etmesini sağlar.
Kızaklar arasına donatılan zincir, kursun yakadan önce zemine temas eder. Böylece zemin içerisinde gizlenen dil balığı ve karidesin dipten yükselerek çekilen ağın içine yönlenmesine neden olur. Bu nedenle algarna, dip trolüne göre bazı türler üzerinde (dil balığı, karides) daha etkin bir avcılık sergilemektedir.
Algarnanın dip trolüne oranla daha küçük boyutlu olması bu av aracına, trolün
çekilemeyeceği dar ve kısa deniz zeminlerinde ve yüksek çekim hızında av yapabilme imkanı vermektedir.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı tebliğin
27. Maddesi gereği;
- Marmara denizi, Đstanbul ve Çanakkale boğazlarında dönem boyunca, bu yerler dısında kalan karasularımızda ise 1 Mayıs - 31 Ağustos tarihleri arasında algarna ile deniz salyangozu avcılığı yasaktır.
- Deniz salyangozu istihsalinde kullanılacak algarnaların; ağız genisliği azami 3 m., ağız derinliği azami 40 cm., torba boyu azami 1 m. ve torba ağ göz açıklığı 72 mm. Olmalıdır.
-Deniz salyangozu istihsalinin, gün doğumu ile gün batımı arasında yapılması
zorunludur.
- Algarna ile sahilden itibaren 500 metre mesafe içerisinde istihsal yapılamaz.
- Gemide birden fazla algarna bulundurulamaz ve kullanılamaz.


SERPME AĞLAR
Serpme ağlar, balığın üstten atılan ağ ile kapatılmasını ve ağ içinde kalmasını sağlayan
av aracı.
Đç su balıkçılığında en yaygın olarak kullanılan ve kullanılması çok basit olan bir ağ
grubudur. Genellikle Sazan ve Alabalık bu ağlarla avlanmaktadır. Serpme ağlarının çesitli
sekilleri vardır. Genellikle Akarsularda, sabit cepli serpme ağı kullanılır. Bu ağ akarsu kenarından atılır. Balıklar
ağdan kaçmak isterlerken yanlarda bulunan ceplere takılırlar. Ağ çekilmek suretiyle kursun
yaka birlesirken veya ağ açıkken bile balıklar dısarı çıkamaz.
Serpme ağlarda diğer bir kullanma sekli göllerde ve sığ sularda kullanılan sekil alan büzmeli
serpme ağı kullanımıdır. Sığ sularda kullanımda ağın dibe teması sarttır. Göllerde ise yoğun
av sürüsü aranır. Ağ balığın üzerine bırakılır, bir müddet çökmesi beklenir ve süratle halatlar çekilmek suretiyle ağ büzülür. Ağ büzüldükçe büzülen kısmın üzeri torba halini alır.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı
tebliğin 44. Madesinin 1. Fıkrası gereği; Đçsularla ilgili diğer hükümler, Kiralama islemleri devam etmekte olan, ihalesi yapılmamıs veya kiralama islemleri bitmemis istihsal sahalarında kiralama islemi kesinlesinceye kadar ticari olarak su ürünleri istihsali yasaktır.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/2 numaralı
tebliğin 15. Maddesinin 2. Fıkrası gereği, Küspeli olta, parakete, sualtı tüfeği, zıpkın, pinter ve sepet gibi tuzakların kullanılması yasaktır. Boyutları belirlenerek ilan edilmis olan yemlik uzatma ağı dısında her türlü ağın (tırıvırı, germe, uzatma, sürütme, çevirme, serpme vb.) avlakta bulundurulması ve kullanımı yasaktır.
Denizlerde amatör avcılık, zaman yasağına tabi değildir. Denizlerde özel avlanma izni gerekmeyen yerler haricinde gün içinde av saati sınırlaması yoktur.
Denizlerde boy, miktar ve ağırlık yasaklarına uymak sartıyla serpeme ile avcılık
yapılması serbesttir. Kullanılacak serpme ağının, kapalı iken yerden yüksekliği 3 metreyi geçemez, göz açıklığı 28 mm.’den küçük olamaz.


IĞRIP-MANYAT AĞLARI
Iğrıp, kıyı sürütme ağlarındandır, hem içsularda hem denizlerde kıyıda belirli bir
bölgenin önce çevirilmesi daha sonra halatlar aracılığıyla çekilerek taranması seklinde
kullanılan av aracıdır.
Çesitli boyutlardaki kıyı sürütme ağları manyat, tarlakoz, trata gibi isimlerle anılır.
Genel olarak uzun halat bölümü, yine oldukça uzun kanat ağları ve torba ağı bölümlerinden
olusur.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı
tebliğin 14.maddesinin 1. Fıkrası gereği, Bütün karasularımızda, ığrıp, trata, tarlakoz, manyat ve benzeri kıyı sürütme ağları ile her türlü su ürünleri avcılığı ve bu ağlar ile ağları kullanmaya yarayacak donanımların balıkçı gemilerinde bulundurulması yasaktır.



DOLANAN (SÜRÜKLENEN) AĞLAR(DRİFT-NET):
Alt yakasında ağırlıklar bulunmayan, mantar yakası plastik yüzdürücüler (tokyo terlik
yapımında kullanılan) ile yaka halatı boyunca donatılmıs, kursun yakası olmadığı için kendi
ağırlığı ile suda asılı kalarak, rüzgar ve akıntı etkisiyle su yüzeyinde hareket eden uzatma ağı
çesididir.
Su ürünleri avcılığını düzenleyen 2008-2012 av dönemine ait 2/1 numaralı
tebliğin 14. Maddesinin 6. Fıkrası gereği, Dolanan ağların (drift-net) kullanımı dönem boyunca, uzun mesafe göç eden türlerin (kılıç, yazılı orkinos, uzun kanat orkinos (tulina), gobene (tombik)) avcılığında kullanılan modifiye edilmis dolanan ağların kullanımı ise 1 Temmuz 2011 tarihinden itibaren yasaktır. Bu türleri avlamak için kullanılacak modifiye edilmis ağların il/ilçe müdürlüklerine tespit ettirilmesi ve tespit sonrası ibraz edilecek belgeye istinaden avcılık Đzin Belgesi’nin alınması zorunludur.





ORDU İL TARIM MÜDÜRLÜĞÜ

........................